Twój dostęp nie jest aktywny. Skorzystaj z oferty i zapewnij sobie dostęp do wszystkich treści.


Przeczytaj i słuchaj bez ograniczeń. Zaloguj się lub skorzystaj z naszej oferty

Rozmowa

Królowa jest (nie) tylko jedna

Na zdjęciu Anita Sokołowska w trakcie próby do spektaklu „Nina. Wieczna królowa”, w którym wciela się w tytułową rolę. Fot. Karolina Jóźwiak
O spektaklu poświęconym Ninie Andrycz, nowym sezonie i programie stołecznego Teatru Dramatycznego im. Gustawa Holoubka w Warszawie z dyrektorem Teatru Dramatycznego im. Gustawa Holoubka Wojciechem Farugą i zastępczynią dyrektora ds. programowych Julią Holewińską rozmawia Magdalena Kicińska.

Tekst powstał w ramach współpracy płatnej z Teatrem Dramatycznym im. Gustawa Holoubka w Warszawie, w którym 4 grudnia 2026 roku odbędzie się premiera spektaklu „Nina. Wieczna królowa” w reżyserii Wojciecha Farugi i Julii Holewińskiej.


Magdalena Kicińska: Nina Andrycz: „pierwsza dama polskiego teatru”, żona „wiecznego” premiera Józefa Cyrankiewicza, obsadzana w rolach władczyń „wieczna królowa” i kobieta-anegdota. Dlaczego właśnie ona i dlaczego decydujecie się na ten spektakl w 2026 roku?

Wojciech Faruga: Ten temat chodził za nami od dłuższego czasu. W naszej wspólnej pracy z Julią naturalną przestrzenią opowieści stał się XX wiek. Nina Andrycz, która żyła ponad 100 lat, jest idealną przewodniczką po tym stuleciu – za jej życia przetoczyły się dwie wojny światowe i najważniejsze przekształcenia ustrojowe w Polsce, w tym transformacja.

Urodziła się w 1912 w białoruskim Brześciu Litewskim, zmarła w 2014 roku w Warszawie.

Wojciech Faruga: Poza tym jako artystka teatru jest nam bliska, a jednocześnie pozostaje postacią nieopowiedzianą i skrajnie ambiwalentną. Dotąd pracowaliśmy na bardzo konkretnych wydarzeniach: zrobiliśmy spektakl o Katyniu, o egzekucji małżeństwa Ceaușescu czy Anioły w Warszawie o epidemii AIDS. Wciąż wiele tematów około transformacyjnych nie jest opowiedzianych. Tutaj szukaliśmy szerokiej panoramy, możliwości opowiedzenia nie o jednej dekadzie, ale o całej epoce, do czego postać Andrycz jest świetnym pretekstem.

To ciekawe, jak duże emocje wciąż ona budzi. Pod zapowiedzią spektaklu na Facebooku od razu pojawiły się komentarze o jej mężu, zarzuty o manieryczną grę aktorską i pytania, czy naprawdę nie było lepszych aktorek, którymi teatr powinien się dziś zajmować.

Julia Holewińska: Nas nie interesuje wartościowanie, czy była lepszą, czy gorszą aktorką – w dramacie zderzamy różne style gry, przyglądamy się im, ale ich nie oceniamy, bo nie o tym jest ten spektakl. A dlaczego zajmujemy się Andrycz w 2026 roku, kilkanaście lat po jej śmierci? Między innymi dlatego, że żyjemy w newralgicznym momencie, w którym na nowo budzą się neofaszyzmy i totalitaryzmy, a uwikłanie sztuki w politykę staje się równie aktualne, wręcz jaskrawe, jak przed laty.

Nina Andrycz nigdy nie była postacią neutralną, a w czasach PRL miała realny wpływ na rzeczywistość. Jej osoba pozwala więc przyjrzeć się dylematom i zależnościom, które wiążą się z życiem na styku dwóch światów – sztuki i polityki. Ale obok polityki dotykamy też innych ważnych tematów, które również są aktualne. To zainteresowanie ezoteryką, kreowanie opowieści o sobie czy same mechanizmy działania teatru, sfery zawodowego funkcjonowania – która jest też naszą strefą i również dzisiaj podlega różnym procesom zmian, szukania nowych rozwiązań, ale także radzenia sobie z presją władzy. Po wszystkim, co działo się w Teatrze Dramatycznym w Warszawie w minionych latach, spektakl o teatrze jest nam po prostu bardzo potrzebny.

Prowadzicie Teatr Dramatyczny od dwóch lat. Przejmowaliście scenę po ogromnym kryzysie, w którego efekcie doszło do odwołania ze stanowiska dyrektorki Moniki Strzępki. Formalnie sprawę zakończyła ugoda sądowa między nią a instytucją. A jak wyglądało rozsupłanie tej sytuacji od środka? W jakim punkcie jest teatr niedługo po rozpoczęciu sezonu 2026/2027?

Wojciech Faruga: To pierwszy moment, w którym czujemy, że prowadzimy po prostu Teatr Dramatyczny, a nie instytucję leczącą się z kryzysu. Bardzo długo ta przeszłość wielu osobom tutaj ciążyła, a teatr jakby sam wzbraniał się przed wyleczeniem. Dziś zespół wrócił do pracy twórczej, rozmawiamy o przyszłych premierach i mam poczucie, że ten trudny rozdział zamknęliśmy.

Julia Holewińska: Trzeba też powiedzieć, że kryzys nie dotyczył wyłącznie poprzedniej dyrekcji ani zarządzającego teatrem Kolektywu, a był wynikiem narastających i nierozwiązanych problemów, niezałatwionych spraw, które sięgały wielu wcześniejszych lat. Było dla nas bardzo ważne, żeby spojrzeć na dziedzictwo tego miejsca uczciwie, bez przyjmowania tezy, że przed nami była tylko pożoga – że trzeba wszystko zostawić za sobą i zacząć od nowa. Bo to nie jest prawda o tej sytuacji. Między innymi dlatego w repertuarze zachowaliśmy tytuły z czasów Moniki Strzępki i Tadeusza Słobodzianka oraz szanujemy i dostrzegamy dorobek Pawła Miśkiewicza i Piotra Cieślaka.

To pierwszy moment, w którym czujemy, że prowadzimy po prostu Teatr Dramatyczny, a nie instytucję leczącą się z kryzysu. Bardzo długo ta przeszłość wielu osobom tutaj ciążyła, a teatr jakby sam wzbraniał się przed wyleczeniem. Dziś zespół wrócił do pracy twórczej, rozmawiamy o przyszłych premierach i mam poczucie, że ten trudny rozdział zamknęliśmy.

Wojciech Faruga: Pamięć tego miejsca jest kluczowa. Uzupełniliśmy galerię dyrektorów w gabinecie – obok Tadeusza Słobodzianka i Moniki Strzępki powiesiliśmy portret Anny Sapiego. Była ona dyrektorką naczelną razem z Piotrem Cieślakiem jako dyrektorem artystycznym, ale w galerii dyrektorskiej wisiał dotąd wyłącznie jego portret. Przywróciliśmy więc należne jej miejsce. Bo dla nas teatr to instytucja, którą należy traktować jak skałę osadową – każdy kolejny zespół dokłada swoją warstwę do tego, co było przed nim, tworząc też podłoże dla tego, co przyjdzie po nim. Dlatego nikogo nie wolno wymazywać. A w miarę możliwości warto też przypominać o tych, o których pamięć gdzieś się zatarła. To dlatego w zeszłym sezonie we foyer, obok tablicy Gustawa Holoubka, odsłoniliśmy tablicę Haliny Mikołajskiej. Ona wspaniale łączyła teatr z zaangażowaniem politycznym.

Co przenosi nas z powrotem do Niny Andrycz, której uwikłanie polityczne miało zgoła inny charakter. Czy tekst spektaklu to wiwisekcja jej biografii – Andrycz non-fiction, by użyć analogii do głośnej przed laty książki Artura Domosławskiego o Ryszardzie Kapuścińskim?

Wojciech Faruga: Zdecydowanie nie. To sceniczna fantazja, fakty mieszamy z fikcją. Sama Nina mówi w sztuce, że prawda jest nudna i jeśli ktoś chce opowiadać jej biografię, powinien robić to nie prawdziwie, a atrakcyjnie. Nasz tekst operuje groteską, wykrzywieniem i świadomym przegięciem, stawiając zdecydowany opór wobec tworzenia historii heroicznej i romantyzowania przeszłości. Nina jest bohaterką nieskończonej liczby anegdot, na czele z tą o futrze z norek otrzymanym od Stalina. Kiedy zaczęliśmy mówić, że myślimy o spektaklu na jej temat, tego rodzaju opowieści zaczęły nas wręcz zalewać. Każdy miał swoją, zazwyczaj wesołą, historię o Andrycz, niezależnie od tego, czy znał ją osobiście, czy nie – jakiś bon mot, nie zawsze oparty na prawdziwej historii, ale barwny i sugestywny. Już sam ten fakt był dla nas ciekawy, co jest pod tą opowieścią o kobiecie-anegdocie.

Julia Holewińska: Zależało nam też na odpatetyzowaniu i odmitologizowaniu władzy: Józefa Stalina, Józefa Cyrankiewicza czy Władysława Gomułki. Pokazujemy ich miałkość, durnowatość i śmieszność – to, jak w istocie nudnymi, okropnymi, małymi byli ludźmi. Dlatego sięgamy po groteskę, która tak mocno rozkwitła w XX wieku właśnie jako artystyczna odpowiedź na zło i absurd świata. Groteska jest reakcją na to, że nie znajdujemy artystycznej ani realnej odpowiedzi na to, co się wokół nas wydarza. Dlatego nie upiększamy historii, nie tworzymy atrakcyjnych bohaterów – raczej łączymy piękno z brzydotą, tragizm z komizmem, realizm z sytuacjami fantastycznymi, a wreszcie sacrum z profanum. Śmiech i „umniejszenie” wydaje nam się dziś lepszą strategią niż stawianie/obalanie pomników czy pisanie podniosłych hymnów.

Nina Andrycz nigdy nie była postacią neutralną, a w czasach PRL miała realny wpływ na rzeczywistość. Jej osoba pozwala więc przyjrzeć się dylematom i zależnościom, które wiążą się z życiem na styku dwóch światów – sztuki i polityki.

Wojciech Faruga: Nie chcemy estetyzować ani romantyzować zła. Natomiast wydaje mi się, że dziś pojawiła się przestrzeń na jego obśmianie. Po wybuchu pełnoskalowej wojny Rosji z Ukrainą w pierwszym odruchu dominowały uczucia wzniosłe aż po patos, jednak dziś mam wrażenie, że przesunęliśmy się aż poza granice ontologicznego absurdu. Obserwujemy powtarzalność mechanizmów: konflikt w Ukrainie trwa i nie widać szans na pokój w najbliższym czasie. Tak, jak kiedyś zaatakowano Irak pod pretekstem przygotowywania przez niego broni masowego rażenia, tak dzisiaj USA atakuje Iran, a wspiera je w tym państwo Izrael, którego korzenie sięgają dziedzictwa Zagłady, dokonujące obecnie czystki etnicznej w Strefie Gazy. Jak to wszystko pomieścić? Chyba już się nie da. Dlatego sięgamy po komedię i to dość niepoprawną, bo tylko śmiech i groteska przechodzą dziś przez nasz układ odpornościowy.

Tylko czy odrzucenie prawdy na rzecz groteski nie jest niebezpieczną ucieczką, zwłaszcza w epoce dezinformacji i sztucznej inteligencji, która halucynuje? Skoro rezygnujemy z prawdy, bo nie mamy zasobów, by ją pomieścić, to czy nie robimy jeszcze więcej miejsca dla kłamstwa i manipulacji?

Wojciech Faruga: Francuski filozof Guy Debord już w 1967 roku pisał, że życie społeczeństw odsunęło się w swoje przedstawienie, obraz, a 40 lat wcześniej rosyjski dramatopisarz i reżyser Nikołaj Jewreinow pisał o totalnej teatralizacji rzeczywistości. Dziś te diagnozy to nasza codzienność. Można oczywiście zapytać, czy w przypadku Niny Andrycz istnieje w ogóle jedna prawda, której powinniśmy być wierni.

A istnieje?

Wojciech Faruga: A czy wobec kogokolwiek z nas istnieje jedna, „obiektywna” opowieść? Czy raczej zbiór historii, które sami o sobie opowiadamy i które opowiadają o nas inni. W przypadku Andrycz tak właśnie było – do anegdot i historii o niej sama dorzucała kolejne wersje własnej biografii.

Myliła tropy?

Wojciech Faruga: Bezustannie budowała i wytwarzała własną legendę – również w wydawanych autofikcjach i poezji. Na próbach mówimy, że skoro w kulturze mamy barona Münchhausena, to Nina jest naszą unikatową baronką – wciąż kobietą-anegdotą. Podkreślę jednak, że jeśli chodzi o relację tekstu do biografii, to nie tworzymy polskiego The Crown. Znacznie bliżej nam do estetyki serialu Wielka.

Autorstwa Tony’ego McNamary z Ellą Fanning w roli Katarzyny Wielkiej. Twórcy dają sobie więcej elastyczności i wolności w podejściu do historycznej zgodności faktów niż w przypadku brytyjskiej produkcji o Elżbiecie II.

Julia Holewińska: Słynne zdanie pisarza i dziennikarza Józefa Mackiewicza, że jedynie prawda jest ciekawa, dziś kompletnie się zdezaktualizowało. Mam wrażenie, że non-fiction, na które był boom jeszcze kilka lat temu, dziś jest w odwrocie. Doszliśmy do kresu klasycznego reportażu.

Jak myślisz, dlaczego?

Julia Holewińska: Bo jeśli ktoś poszukuje faktów, to dotrze do nich szybko sam, nie potrzebuje pośredników. A po kontekst, żeby te fakty w czymś osadzić, sięga się już w inne miejsca. Antidotum na zalew fake newsów i polaryzujących interpretacji okazuje się sztuka, a w literaturze coraz częściej – autofikcja. W tym samym czasie współczesna polska literatura piękna – od Olgi Tokarczuk po Szczepana Twardocha czy Macieja Płazę – powraca do wielkich narracji, przemawia do nas właśnie przez wyobraźnię i zmyślenie. Jednocześnie w naszym tekście obok fikcji wybrzmiewają fakty biograficzne: Nina Andrycz była na przykład bardzo odważną, jak na tamte czasy, i bezkompromisową feministką, która decydowała o sobie i nie bała się publicznie mówić o swoich decyzjach. Jej życiowe wybory z lat 40. i 50., które dotyczyły choćby aborcji, w dzisiejszej demokratycznej Polsce nadal mogą niektórych szokować i nawet obecnie niewiele osób wciąż na taką wolność może sobie pozwolić.

W trakcie próby do spektaklu „Nina. Wieczna królowa”. Fot. Karolina Jóźwiak

A jak w takim razie dotrzeć do sedna w przypadku kogoś, kto sam mylił tropy i zakładając tyle masek, chował się za kolejnymi fasadami?

Wojciech Faruga: Sednem jest uznanie, że prawdą o Ninie jest sama niemożliwość dotarcia do jednego twardego rdzenia. Prawdą o niej jest nieustanne wytwarzanie własnej opowieści. Nina wymyka się schematom. Nie da się jej wpisać w formułę figury „żony oprawcy” ani nie pasuje do niej opowieść o osobie, która uwłaszczyła się na publicznym majątku, bo choć przez pewien czas żyła i korzystała z luksusów dostępnych dygnitarzom, to później równie szybko je straciła. Nie da się prosto ocenić jej rangi artystycznej. Jest przykładem siły niepodlegającej łatwym osądom moralnym. Wszystkie te sprzeczne narracje muszą w spektaklu zaistnieć jednocześnie i w tej mozaice być może ukaże się złożone oblicze tej postaci. Ale nie jedyne słuszne.

Julia Holewińska: Przygotowując tekst, przeczytałam powieści, tomiki poezji i autobiografie Andrycz oraz dotyczące jej opracowania, które poświęcano przede wszystkim etapowi jej życia z Cyrankiewiczem. Z każdej strony też, jak już mówił Wojtek, zalewały mnie anegdoty od rodziny, aktorów i pracowników teatru. W pewnym momencie musiałam się na te plotki uodpornić i je odrzucić. A to, co zostało, kiedy odsunęłam na bok wszystko inne, jest absolutnie niepodważalne: Nina Andrycz jak mało kto kochała teatr. Możemy spierać się o jej wybory czy uwikłania polityczne, ale to bezgraniczne oddanie scenie było jej jedyną stałą wartością.

Przeczytaj też: Teatr Anny Smolar pozbawiony zadęcia

Wojciech Faruga: Widać to wyraźnie w momencie transformacji ustrojowej. W czasach dostatku korzystała z rządowej rezydencji w pałacu w Małej Wsi, gdzie kazała wybudować basen i pokój kąpielowy. W luksusie mieszkała też w Alei Róż w Warszawie. Kiedy jednak to się skończyło i wyeksmitowano ją do małego mieszkania na Elektoralnej, okazało się, że niczego nie zakumulowała, nie dorobiła się majątku, więc zaczęła bardzo skromnie żyć. Jedynym zasobem, jaki miała, był etat w Teatrze Polskim w Warszawie.

W którym pracowała całe życie.

Wojciech Faruga: Miałem okazję widzieć ją na scenie. Pamiętamy ją z lat 90., choćby z roli w Krzesłach Eugène’a Ionesco w reżyserii Macieja Prusa, gdzie partnerował jej Ignacy Gogolewski. Widać było, jak bardzo nie pasowała do tego, co wtedy działo się w teatrze. Miało się wręcz poczucie obcowania z żywym muzeum aktorstwa. Na tle tego, co wówczas proponowali młodsi twórcy – wręcz XIX-wiecznego.

Julia Holewińska: Bo my wchodziliśmy do zawodu w czasie rewolucji Krzysztofa Warlikowskiego i Grzegorza Jarzyny, kiedy stary teatr odcinano grubą kreską. Nina u schyłku życia była więc podwójnie osamotniona: odeszli ludzie z jej świata, a teatr, który uprawiała, po prostu umierał. W moim tekście pojawia się postać krytyka-konferansjera obrazująca współczesną niechęć do teatru, w której krytyka bywa wręcz ukierunkowana przeciwko samej idei sceny. A dla Niny teatr był wszystkim, kochała go całą sobą.

W spektaklu dotykacie też ceny, jaką za taką miłość się płaci.

Julia Holewińska: Teatr potwornie wysysa. W wielu przypadkach też utrudnia, a czasem niszczy, normalne funkcjonowanie rodziny. Nie przynosi wielkich pieniędzy, choć w Polsce publiczne dotacje wciąż dają względne bezpieczeństwo. To dlatego siedem aktorek, które grają w spektaklu, wnosi na próby własne doświadczenia: rozmowy o macierzyństwie, braku dzieci i presji otoczenia, żeby zestawić doświadczenie Andrycz, która nie zdecydowała się na dzieci, ze współczesnymi dylematami kobiet-artystek. Oczywiście z tymi dylematami mierzą się nie tylko aktorki, ale także aktorzy.

Przeczytaj też: Praca w kulturze. Dlaczego wciąż to sobie robimy?

Początkowo w postać Niny Andrycz miała wcielić się Małgorzata Kożuchowska, która tą rolą miała wrócić do Teatru Dramatycznego. Tuż przed rozpoczęciem prób wydał on jednak oświadczenie, że w roli Andrycz wystąpi Anita Sokołowska.

Julia Holewińska: Małgorzata Kożuchowska z powodów osobistych musiała zrezygnować z tej roli. Razem pracowaliśmy przy trzech spektaklach w Teatrze Narodowym i bardzo sobie tę współpracę ceniliśmy. Ostatecznie w rolę Niny Andrycz wcieli się Anita Sokołowska – wszechstronna, odważna etatowa aktorka naszego teatru. To dla nas zaszczyt, że możemy pracować z tak wspaniałą artystką. W obsadzie poza nią są między innymi Marcin Bosak, Małgorzata Niemirska, Krzysztof Szczepaniak i Anna Moskal.

Polityczność sztuki łączy się dziś z debatą o jej miejscu w życiu publicznym. Kilka miesięcy temu, przy wprowadzeniu do sejmu ustawy o zabezpieczeniu społecznym artystów, powróciły głosy o „darmozjadach”, którzy powinni zmienić zawód, zamiast upominać się o pomoc publiczną, o hobbystach nieudacznikach, którzy nie są w stanie zaistnieć na rynku pracy. Jak odnajdujecie się w tej dyskusji?

Julia Holewińska: W naszej sztuce pada kwestia: „Co wy tam robicie w tym teatrze? Przecież wy się tylko bawicie!”. Moja mama przez lata była wydawczynią i pamiętam pytania dalszej rodziny, co ona wie o prawdziwej pracy fizycznej. Praca twórcza wciąż bywa traktowana z lekceważeniem, a jednocześnie każda walka polityczna w Polsce zaczyna się od kultury – od Dziadów w 1968 roku, przez dyskusje z lat 90., kiedy dzieła sztuki „dokonywały obrazy uczuć religijnych”, po walkę o prawa kobiet. Kultura jest instrumentalizowana przez polityków, którzy chętnie powołują się na wieszczów, cytują teksty kultury, kiedy potrzeba im wzniosłego uzasadnienia dla swoich działań, ale na co dzień o nią nie dbają.

Wojciech Faruga: Pogarda widoczna w tych komentarzach to wynik wieloletnich zaniedbań po transformacji, kiedy kulturę podporządkowano wolnemu rynkowi. Polityków częściej widujemy na stadionach niż w teatrach. A przecież kultura stanowi o naszej tożsamości i wymaga systemowego wsparcia.

Kultura jest instrumentalizowana przez polityków, którzy chętnie powołują się na wieszczów, cytują teksty kultury, kiedy potrzeba im wzniosłego uzasadnienia dla swoich działań, ale na co dzień o nią nie dbają.

Julia Holewińska: Wybitny dyrektor teatru, wykładowca i tłumacz – Jerzy Koenig – kazał nam, jeszcze studentom Akademii Teatralnej, zapisać w kajetach, że teatr z założenia jest instytucją deficytową. Nie da się wtłoczyć misji artystycznej w logikę późnego kapitalizmu, w którym wartość artysty mierzy się zdolnością wyprzedania stadionu.

Wojciech Faruga: Ale żeby nie było tylko tak strasznie poważnie, to przypominam, że nasz spektakl to tragifarsa. Dużo się na nim śmiejemy z samych siebie i ze swoich słabości. Teatr nieustannie rozpięty jest między majestatem a małością i to napięcie bywa szalenie komiczne.

Jeśli chodzi o napięcie, to postać Niny Andrycz kojarzy się właśnie z tym stanem – z powagą, posągowym chłodem. Nie miałam okazji widzieć jej na scenie, a ostatnia kreacja, którą pamiętam, to epizod w serialu Na dobre i na złe. Bardzo nie pasowała do Leśnej Góry i do telewizyjnego tasiemca. Z kolei kiedy czytałam jej wiersze, zdziwiła mnie jej wrażliwość, choć trudno ocenić, czy ten jej poetycki idiom przetrwał próbę czasu. Ta niejednoznaczność jako klucz do postaci Andrycz pojawia się nawet w jej twórczości. Jak ją traktujecie?

Julia Holewińska: W scenariuszu pojawia się jej jeden wiersz. Nina nie była ani jednoznacznie złą, ani wybitną poetką, ale otrzymała przecież Nagrodę Literacką m.st. Warszawy. Była też osobą niezwykle wykształconą i ciekawą wielu tematów. Natomiast jej pisarstwo to przede wszystkim bezwzględna odwaga obyczajowa. Na początku pracy nad spektaklem, podczas prób zacytowałam kolegom i koleżankom z pamięci jej opis stosunku seksualnego osoby w wieku 80. lat w Morzu Śródziemnym. Nie wierzyli, że to ona napisała. A Nina była jedną z najodważniejszych libertynek polskiej kultury. Bez pruderii opisywała orgazm łechtaczkowy i głębinowy czy seks oralny – była wręcz Michaliną Wisłocką polskiego teatru.

Wojciech Faruga: Nasz spektakl w wielu miejscach bywa grzeczniejszy niż jej własne teksty. Pokazujemy jednak również ciemną stronę tej emancypacji.

Julia Holewińska: Bo Nina potrafiła bezwzględnie wykorzystywać swoją pozycję żony premiera, by niszczyć konkurentki w teatrze. To zresztą też opowieść o matriarchacie, który posunięty do skrajności niczym nie różni się od przemocowego patriarchatu. U podstaw obu leży potrzeba narzucenia władzy i wykorzystywania jej, by podporządkować sobie innych.

Mówiliście wcześniej, że teatr to skała osadowa. Jaki osad przywieźliście ze sobą z Bydgoszczy, gdzie pracowaliście razem przed przyjściem do Dramatycznego?

Wojciech Faruga: Przywieźliśmy sprawdzonych współpracowników. Z Teatru Polskiego w Bydgoszczy przeszli do nas aktorzy Małgorzata Witkowska i Damian Kwiatkowski, a w dziale programowym pracują Karolina Lipińska i Lena Tworkowska. Zapraszamy też reżyserów i reżyserki, z którymi świetnie nam się pracowało: Jana Jelińskiego, Jagodę Szelc, a także twórców spoza Polski – gruzińskiego reżysera Datę Tavadze (który zrobił Anioły zagłady) czy Gorana Injaca i Mikitę Iłynczyka (odpowiedzialnych za Lalkę).

Julia Holewińska: Bo jednym z naszych kluczowych doświadczeń w Bydgoszczy była Aurora. Nagroda Dramaturgiczna Miasta Bydgoszczy powołana w 2020 roku – przyznawana za twórczość artystom i artystkom z Europy Środkowo-Wschodniej. Gdy startowaliśmy z tym projektem, nikt nie spodziewał się skali represji na Białorusi ani wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie. Wiele partnerskich instytucji z Ukrainy, Białorusi, ale i Gruzji przestało funkcjonować, a Gruzja osuwa się w rosyjski protektorat. Mimo to utrzymujemy żywy kontakt z twórcami z regionu, budując w nim artystyczny dialog.

Wojciech Faruga: Teatr Dramatyczny zlokalizowany w Pałacu Kultury, niegdyś imienia Stalina, jest niezwykłym miejscem do rozmowy o procesach dekolonizacji byłego bloku socjalistycznego. Mamy zupełnie inne doświadczenie historyczne i systemowe niż teatr zachodni, i ta środkowoeuropejska tożsamość jest dla nas fundamentalna. Taka jest też historia Dramatycznego, który zawsze gościł wielkich twórców światowych – pracowali tu Robert Wilson czy Michail Marmarinos.

Julia Holewińska: I my w tym kierunku chcemy iść dalej. W tym sezonie próby rozpocznie u nas Frank Castorf, legenda teatru światowego, artysta wychowany w NRD, który wystawi u nas Popiół i diament.

W trakcie próby do spektaklu „Nina. Wieczna królowa”. Fot. Karolina Jóźwiak

Ikoniczną opowieść o powojniu.

Wojciech Faruga: Rok 1945 i powojenny moment stały się motywem przewodnim całego sezonu. Spektakl o Ninie otwiera scena powojenna, w której wobec Andrycz pojawiają się zarzuty tańca na grobach akowców i wejścia w relację z Cyrankiewiczem w apogeum stalinizmu. Po premierze Castorfa wystawimy adaptację serialu Dom w reżyserii debiutującej Dominiki Przybyszewskiej, z dramaturgią Igi Gańczarczyk i Marii Gustowskiej. Doświadczenie powojenne powraca w różnych ujęciach, jakbyśmy podświadomie pragnęli zakończenia trwającej wojny i zastanawiali się, jak będzie już po.

Julia Holewińska: I jak to sobie wszystko na nowo poukładamy – bo przecież gdzieś w tym myśleniu o czasie po wojnie jest też nadzieja na inne rozdanie, na przewartościowanie.

Przeczytaj też: Kulturalny planer 11/2026

A jakie inne otwarcie mielibyście dziś dla Niny Andrycz, gdyby żyła? W jakiej roli byście ją obsadzili?

Wojciech Faruga: W ostatnich latach życia skarżyła się, że nie ma dla niej miejsca w teatrze, nie ma ról do zagrania. Zapewne musiałaby to być jakaś królowa, bo w tych rolach obsadzano ją przez całe życie i w nich chyba odnajdywała się najlepiej. Tyle że nasz kolejny spektakl nie będzie dotyczył historii, więc o królową tam ciężko… Może obsadzilibyśmy ją w czymś na przekór jej wizerunkowi, personie Niny Andrycz i legendzie o kobiecie-anegdocie.


Premiera Niny. Wiecznej królowej już 4 grudnia. Więcej informacji znajdziesz na stronie Teatru Dramatycznego.

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OSOBA OTRZYMA DOSTĘP DO MATERIAŁU PISMA.

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OSOBA OTRZYMA DOSTĘP DO MATERIAŁU PISMA.

-

-

-

  • -
ZAPISZ
USTAW PRĘDKOŚĆ ODTWARZANIA
0,75X
1,00X
1,25X
1,50X
00:00
50:00