Nie daj się nabrać. Jak rozpoznać dezinformację?

W „Piśmie” wierzymy, że dostęp do rzetelnej wiedzy to fundament demokratycznego społeczeństwa. Właśnie dlatego tak duży nacisk kładziemy na weryfikację publikowanych przez nas tekstów i walkę z dezinformacją, czyli rozpowszechnianiem fałszywych treści.

Buduj swoją odporność cyfrową. Newsletterowy kurs weryfikacji informacji

Znasz to: tysiące informacji z mediów i platform algorytmicznych walczą o Twoją uwagę każdego dnia. Część z nich jest fałszywa. Nie chodzi o oczywiste kłamstwa, ale o sprytnie skonstruowane półprawdy, wyrwane z kontekstu zdjęcia, statystyki dobrane pod z góry przyjętą tezę. Jak rozpoznawać dezinformację i jak się na nią uodpornić?

Marcin Czajkowski, redaktor ds. weryfikacji informacji i dziennikarstwa danych w „Piśmie”, na co dzień sprawdza wszystko, co publikujemy w druku, cyfrze i audio. Przez sześć tygodni pokazuje narzędzia i techniki, których używa w codziennej pracy. Każdy newsletter zbudowany jest tak samo: najpierw zapoznasz się z konkretnym przypadkiem dezinformacji, potem dowiesz się więcej o zastosowanych mechanizmach manipulacji, poznasz sprawdzone narzędzia fact-checkingowe i otrzymasz zadanie do samodzielnego wykonania.

W ciągu sześciu tygodni nauczysz się m.in.:

✎ rozpoznawać błędy poznawcze, które zwiększają podatność na dezinformację i świadomie kształtować własną dietę informacyjną

✎ oceniać wiarygodność źródeł i profili w mediach społecznościowych

✎ weryfikować zdjęcia i nagrania wideo

✎ czytać dane liczbowe i wychwytywać cherry picking

✎ świadomie korzystać z narzędzi AI w fact-checkingu.

Dlaczego to ważne?

Na dezinformację jesteśmy narażeni wszyscy – sprzyjają jej algorytmy platform społecznościowych, polaryzacja społeczna oraz niski poziom zaufania do instytucji publicznych i mediów. Z tegorocznego raportu Dezinformacja oczami Polaków, przygotowanego przez fundację Digital Poland, wynika, że w 2026 roku aż 77 procent z nas spotkało się z dezinformacją. Jednocześnie rośnie liczba osób, które nie korzystają z tradycyjnych źródeł informacji, a to właśnie w alternatywnych kanałach komunikacji – jak platformy algorytmiczne – najczęściej możemy trafić na szkodliwe treści. Nowe zagrożenia stwarza także upowszechniające się stosowanie narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję.