Twój dostęp nie jest aktywny. Skorzystaj z oferty i zapewnij sobie dostęp do wszystkich treści.


Przeczytaj i słuchaj bez ograniczeń. Zaloguj się lub skorzystaj z naszej oferty

Rzecz gustu

Kulturalny planer 01/2026

Co miesiąc wyrwę kartkę ze swojego planera i wrzucę ją online jako zapowiedź najciekawszych wydarzeń kulturalnych, na które warto się wybrać niebawem.
rysunek PAWEŁ SMARDZEWSKI

„Premiery kinowe, których za nic w świecie nie możesz przegapić”, „10 wystaw, które koniecznie powinieneś zobaczyć w tym roku”, „Koncerty, na których musisz znaleźć się w pierwszym rzędzie” – tego rodzaju wyliczanki, zestawienia i rankingi zasypują mój instagramowy feed, odkąd wróciliśmy do żywych po świątecznej przerwie. Przez ostatnie dwa tygodnie, kiedy scrollowałem telefon, czułem się tak, jakbym musiał przez cały czas dokądś biec, bo już „tropią mnie zwiadowcy” i „węszą myśliwskie psy” (macham tu do fanów Grandy).

Nie przegap: Mamdani. Jak raper został burmistrzem Nowego Jorku?

Nie tak chciałem zacząć nowy rok. Kochani znajomi po fachu – dzięki za polecenia, ale obecnie zamiast przedzierać się przez śnieżne zaspy w drodze do muzeum, kina lub teatru, wolę zakopać się pod kilkoma warstwami pościeli, a najdłuższy dystans, jaki planuję pokonać w ciągu dnia, to ten z pokoju do kuchni (po słone przekąski). Niech zimowy letarg potrwa choć odrobinę dłużej! Na wychodzenie z domu i zapełnianie planera jeszcze przyjdzie czas, a dopóki nie topnieje śnieg, nabijajcie razem ze mną kolejne godziny przed ekranem. 

W tej odsłonie cyklu znajdziecie kilka propozycji na mroźny wieczór, które nie zakładają dress code’u à la ludzik Michelin. Obejdzie się też bez najmodniejszego dodatku sezonu – raków, które pomagają w dotarciu do metra (widziałem, nie kłamię!). Czekają tu na was nowości na VOD, ukryte filmowe i teatralne perełki sprzed lat i jedna zapowiedź produkcji, na punkcie której połowa świata dostała totalnej obsesji, a reszta dostanie jej już za chwilę.

Udanych wrażeń!

NETFLIX

Dama w vanie

Nicholas Hytner

Wielka Brytania / 2015 / 104 min 

Ta historia wydarzyła się (w większości) naprawdę. Alan Bennett, brytyjski aktor, pisarz i scenarzysta, przez blisko 15 lat gościł na podjeździe swojego londyńskiego domu ekscentryczną pannę Shepherd – starszą kobietę w kryzysie bezdomności, tytułową damę w vanie. Bennett początkowo podchodził do niej z rezerwą, ale z czasem ta dwójka zbudowała wyjątkową więź, coś na kształt przyjaźni (choć wątpię, by którekolwiek z nich tak określiło tę relację) wymykającej się społecznym konwenansom. 

Nicholas Hytner, wspierając się sztuką teatralną i wspomnieniami Bennetta, stworzył film czuły, a jednocześnie pełen ironii i absurdu – czyli wszystkiego, co tak kochamy w brytyjskim kinie. W dodatku pannę Shepherd zagrała Maggie Smith, która tym razem ubiegła swoją przyjaciółkę Judi Dench, zaklepując tę jedną z nielicznych filmowych ról dla aktorek po osiemdziesiątce. 

Nic nie przebije obserwowania aktorskiego geniuszu Smith. Żałuję tylko, że nie miałem możliwości doświadczyć go na żywo z widowni National Theatre. Gdy występowała w Otellu u boku Laurence’a Oliviera, nie było mnie jeszcze na świecie. Ba, nawet moich rodziców wtedy nie było. Na szczęście jest Shakespeare Network i nominowana do kilku Oscarów ekranizacja sztuki z udziałem duetu. To co, może maraton filmowy z Maggie Smith?

więcej: netflix.com/pl

TEATR TELEWIZJI 

Spartakus. Miłość w czasach zarazy  

Jakub Skrzywanek

Teatr Współczesny w Szczecinie / 2022 / 121 min 

Spartakusa obejrzałem po raz pierwszy kilka lat temu na Warszawskich Spotkaniach Teatralnych. Napięcie, które czułem w ciele, nie opuściło mnie jeszcze długo po wyjściu z sali. Nie inaczej było, gdy niedawno zobaczyłem spektakl ponownie w Teatrze Telewizji.

Kanwą dla dramatu Jakuba SkrzywankaWeroniki Murek są wstrząsające reportaże Janusza Schwertnera o zapaści polskiego systemu dziecięcej opieki psychiatrycznej. Twórcy w poruszający sposób przekładają na język teatru realia panujące w szpitalach (za scenografię odpowiada Daniel Rycharski). Oprócz ukazywania problemów młodych ludzi doświadczających kryzysu psychicznego proponują też możliwe rozwiązanie jednego z nich. Dlatego mimo rozgoryczenia i poczucia niesprawiedliwości, które towarzyszyły mi podczas oglądania spektaklu, została we mnie również nadzieja albo może trochę naiwna myśl, że miłość naprawdę jest jedyną odpowiedzią na zło tego świata.

Lojalnie uprzedzam: przygotujcie chusteczki.

więcej: teatrtv.vod.tvp.pl 

VOD.MDAG.PL

Coexistence, My Ass!

Amber Fares

USA, Francja / 2025 / 95 min 

Noam Shuster-Eliassi wychowała się w Oazie Pokoju, niewielkiej miejscowości niedaleko Tel Awiwu, w której przez ponad pół wieku Żydzi i Palestyńczycy tworzyli wspólnotę opartą na wzajemnym szacunku. W młodym wieku Noam została aktywistką działającą na rzecz współistnienia obu narodów oraz dołączyła do Interpeace, organizacji założonej przez ONZ. Z czasem jej polityczny aktywizm przerodził się w stand-up (do czego, jak żartuje, zainspirował ją „żydowski komik” Wołodymyr Zełenski). 

Czy w obliczu narastającej przemocy utopijne myślenie o koegzystencji ma w ogóle rację bytu? I czy humor rzeczywiście może stać się skutecznym narzędziem oporu? Z tymi pytaniami mierzy się bohaterka dokumentu Amber Fares. A my wraz z nią. To historia o rozpadzie idei i poszukiwaniu sprawczości. Nie znajdziemy tu jednoznacznych odpowiedzi. Ale czy jakakolwiek opowieść o samopoznaniu może nam je zapewnić?

więcej: vod.mdag.pl 

VOD TEATR WIELKI 

Najlepsze miasto świata. Opera o Warszawie 

Beniamin M. Bukowski, Cezary Duchnowski 

Teatr Wielki – Opera Narodowa / 2025 / 110 min 

Pomysł przedstawienia historii powojennej odbudowy stolicy za pomocą języka opery narodził się kilka lat temu w głowie kuratora i krytyka architektury Jarosława Trybusia. Jednym z kluczowych założeń twórców Opery o Warszawie było dotarcie do osób, które o tym historycznym wydarzeniu mogły dowiedzieć się głównie ze szkolnych podręczników. Być może dlatego spektakl w reżyserii Barbary Wiśniewskiej wymyka się tradycyjnemu rozumieniu opery – bardziej przypomina multimedialny pokaz w stylu blockbusterowych produkcji niż pełne rzewnych arii dzieła włoskich czy niemieckich klasyków. Zapewniam więc wszystkich operowych sceptyków: nie będą wam się zamykały oczy. 

Akcję porządkują monologi przewodnika, w którego wciela się Filip Kosior, znany wam z wydania audio „Pisma”, a poszczególne wątki, zaczerpnięte z książki Grzegorza Piątka Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944–1949, ograniczono głównie do świadectw: architektki, wzorowanej na Helenie Syrkus, oraz dziennikarki, dla której inspiracją była amerykańska korespondentka Anna Louise Strong. Resztę historii dopowiadają chór, tancerze i scenografia.

To właśnie przystępność spektaklu jest jego największym atutem. Podobnie jak musical 1989 Najlepsze miasto świata potwierdza, że wciąż da się opowiedzieć pozytywny mit – „jakiś hit, co nas nie podzieli, lecz połączy”.

więcej: vod.teatrwielki.pl 

NOWE HORYZONTY VOD

Sebastian

Mikko Mäkelä

Wielka Brytania, Finlandia, Belgia / 2023 / 110 min 

Za dnia Max pracuje jako dziennikarz w magazynie internetowym. Po godzinach odpala aplikacje randkowe i przemienia się w Sebastiana – sex workera i głównego bohatera swojej debiutanckiej powieści, nad którą właśnie pracuje. Z każdym kolejnym rozdziałem, w którym opisuje intymne spotkania ze starszymi mężczyznami, coraz mocniej zaciera się granica między nim samym a jego alter ego.

Mikko Mäkelä w swoim filmie, nominowanym do Głównej Nagrody Jury na Festiwalu Sundance, opowiada o chłopaku, który kieruje się zasadą, by pisać o tym, co sam przeżył. Max staje się w końcu zakładnikiem własnych literackich ambicji, a jedynym towarzyszem, który nie odstępuje go na krok, jest strach – przed zdemaskowaniem i niespełnieniem oczekiwań wydawcy. Pojawia się też pytanie: co się stanie, gdy któryś z klientów zobaczy w dręczonym samotnością chłopaku nie tylko jego ciało?

więcej: nowehoryzonty.pl/vod

TEATR TELEWIZJI

Pogo

Kinga Dębska 

Teatr Polonia / 2023 / 90 min 

W tym poruszającym monodramie, wystawianym na deskach warszawskiego Teatru Polonia, Marcin Hycnar wciela się w Jakuba Sieczkę, który w reporterskiej książce o tym samym tytule opisuje swoje lata spędzone w stołecznym pogotowiu ratunkowym na Grochowie. Po obejrzeniu spektaklu każda historia, w której pojawia się zagrożenie życia – wypadek drogowy w centrum miasta, pilne wezwanie karetki w bloku obok czy prywatny koniec świata – zyskuje swój rewers. Być może dzięki temu zaczniemy dostrzegać nie tylko medyczną odzież ochronną w kolorze pomarańczowym, lecz także twarz człowieka, na której obok poczucia obowiązku rysuje się wszystko to, o czym zwykle zapominamy: presja czasu, bezradność i zmęczenie. Pogo to spektakl, który uzmysławia, o ile łatwiej mają ci z nas, których praca nie wiąże się z codziennym ratowaniem życia.

więcej: teatrtv.vod.tvp.pl 

HBO MAX

Gorąca rywalizacja

Jacob Tierney

Kanada / 2025– / serial 

I’m coming to the cottage – to właśnie po usłyszeniu tych słów połowa świata, w której od kilku miesięcy dostępny jest serial Heated Rivalry, zaczęła piszczeć z przejęcia. W Polsce ten globalny fenomen (żeby nie być gołosłownym: w samych Stanach Zjednoczonych w ciągu miesiąca od premiery odnotowano ponad 600 milionów obejrzanych minut) pojawi się na HBO Max już 6 lutego. Jeszcze chwila i cały internet znów będzie miał sens.

Gorąca rywalizacja to serialowa adaptacja cyklu kultowych romansów LGBT+, autorstwa Rachel Reid, o zawodowych hokeistach, którzy z arcywrogów na lodowisku stają się kochankami. W ciągu kilku lat sportowego współzawodnictwa Shane Hollander i Ilya Rozanov stopniowo się do siebie zbliżają, pokonując przy tym własne emocjonalne bariery, aż w końcu rodzi się między nimi głębokie uczucie. W głównych rolach twórcy obsadzili Hudsona Williamsa Connora Storriego – to właśnie ich kreacje aktorskie sprawiły, że widzom odjęło rozum na punkcie tej historii (ja wciąż szukam swojego).

Jeśli czytając tę zapowiedź, myślicie, że polecam tu kolejną tendencyjną opowieść o odkrywaniu własnej tożsamości lub pikantny zapis cielesnych uniesień w stylu Pięćdziesięciu twarzy Greya, pozwólcie, że doprecyzuję: Gorąca rywalizacja to przede wszystkim autentycznie opowiedziana historia romantycznej relacji, w której ważne są zarówno słowa wypowiadane przez bohaterów, jak i wymieniane między nimi ukradkowe spojrzenia, przyspieszone oddechy oraz zdawkowa cisza.

Jacob Tierney daje nam czas na poznanie Hollandera i Rozanova, zrozumienie dynamiki między nimi i w końcu zżycie się z każdym z osobna. Dzięki temu, po obejrzeniu wszystkich odcinków, relacja dwójki młodych sportowców zostaje w pamięci znacznie dłużej, niż można by się spodziewać – właśnie dlatego, że jest lustrem dla każdego, kto kiedykolwiek był zakochany, lub fantazją o tym, jak by to było.

więcej: hbomax.com

zdjęcia: materiały prasowe

Mecenasem kultury w „Piśmie” jest ORLEN Art&Science.


Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OSOBA OTRZYMA DOSTĘP DO MATERIAŁU PISMA.

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OSOBA OTRZYMA DOSTĘP DO MATERIAŁU PISMA.

-

-

-

  • -
ZAPISZ
USTAW PRĘDKOŚĆ ODTWARZANIA
0,75X
1,00X
1,25X
1,50X
00:00
50:00