Redakcja poleca: 5 filmów na TAURON American Film Festival

Już niebawem we Wrocławiu po raz 17. odbędzie się największe w Polsce święto amerykańskiego kina, czyli TAURON American Film Festival. Tegoroczna edycja wydarzenia potrwa od 17 do 22 listopada. Do 6 grudnia niektóre filmy będzie zaś można zobaczyć online na nowehoryzonty.pl. 

Nie przegap: Kulturalny planer 11/2026

W programie, jak co roku, znalazły się najnowsze produkcje amerykańskich twórców i twórczyń prezentowane wcześniej podczas najważniejszych międzynarodowych festiwali filmowych. Aby ułatwić Wam wybór spośród wszystkich dostępnych seansów, członkinie i członkowie redakcji „Pisma” przedstawili swoje rekomendacje.

Udanych festiwalowych wrażeń!

Współpraca reklamowa z 17. TAURON American Film Festival. 

AMERICAN DOCS COMPETITION

Telewizja naprawdę publiczna

David Shadrack Smith

USA / 2026 / 107 minut

Telewizja naprawdę publiczna to pocztówka z nowojorskiego undergroundu lat 70., 80. i pierwszej połowy 90. – sami zdecydujcie, czy chcecie ją oglądać. Składają się na nią: seks, punk, sztuka, eksperymenty, aktywiści, spirytyści, ekscentrycy i, ogółem rzecz biorąc, osoby, które nie potrzebowały żadnego specjalnego powodu, aby włączyć kamerę i zacząć nadawać swoje programy. Brzmi znajomo? Bardzo, bo przypomina współczesne media społecznościowe, choć obrazki z Telewizji naprawdę publicznej pulsują tą twórczą energią, wolnością i życiem, które już jakby przeminęło, a wspominamy je nostalgicznie i trochę jednak chcielibyśmy do niego wrócić. 

Poza tym artystycznym i kontrkulturowym fermentem bardzo zainteresował mnie sam eksperyment demokratyzacji telewizji i oddania głosu ludziom, którzy niekoniecznie mieli na to przestrzeń w tradycyjnych mediach. Wnioski, które mi się nasuwają, nie są znacząco inne od tych, które wysnuwam, patrząc na współczesne media społecznościowe – jak mamy odnaleźć się w tym nadmiarze treści? Jakie materiały są warte naszej uwagi? Czy możemy ufać komuś tylko ze względu na to, że jest znany i występuje w mediach?

Nadmiar odczuwalny jest również w samej historii – obrazów i wątków jest tak dużo, że mam wrażenie, jakby film gubił swój własny temat. Z upływem kolejnych minut coraz bardziej potrzebowałam kogoś, kto mocniej przytrzymałby narracyjne stery i nadał opowieści bardziej uporządkowaną formę. Ale może to tylko moja potrzeba kontroli, a świat (również mediów) w ogóle tak nie działa?

Inez Jaworska

menedżerka pozyskiwania przychodów i marketingu

YOUNG AMERICANS

Mackenzie

Mylissa Fitzsimmons  

USA / 2025 / 80 minut

Jedenastoletnia Juniper ucieka z domu. Samotnie spędzająca czas dziewczynka, której mama albo pracuje, albo odsypia pracę, w reakcji na wiadomość o przeprowadzce do innego stanu postanawia się zbuntować. Zaplata włosy w warkoczyki, zabiera plecak i wyrusza sama przez pustynię w stanie Utah, by w Kalifornii spotkać się z ukochanym aktorem, Mackenziem Astinem (występującym w serialu The Facts of Life w latach 80.). Kolejne kadry pokazują dziewczynkę jeszcze w tym momencie, kiedy jest bardziej dzieckiem niż nastolatką. Podczas tego jednego dnia, który z nią spędzamy, my, widzowie, możemy przypomnieć sobie, co oznacza świat dziecka, który ma cały czas dla siebie. Juniper oddaje się fantazjom na jawie, rozmawia sama ze sobą, obserwuje przyrodę, kąpie się w jeziorze, moczy stopy w strumieniu. Świat dla niej jest wciąż łaskawy i bezpieczny. Jeśli pojawia się w nim dorosły, to po to, by doradzić, ale zostawiając sprawczość w jej rękach. I choć każdy z nas, oglądając niektóre sceny, zdaje sobie sprawę, jak ta historia mogłaby się potoczyć, to ja miałam poczucie, że patrzę na filmową dziewczęcą wersję opowieści z książki Maurice’a Sendaka Tam, gdzie żyją dzikie stwory. Tylko zamiast tych ostatnich mamy inny emocjonalny krajobraz, któremu zdecydowanie bardziej odpowiadają pomarańczowe góry pustyni w Utah. Piękne, spokojne kino.

Katarzyna Kazimierowska 

zastępczyni redaktorki naczelnej

AMERICAN DOCS

11 IX

Sean Wilsey  

USA / 2026 / 86 minut

Każde pokolenie ma swoje spajające momenty historyczne. Takie, które po latach generują pytania w stylu: „Co robiłeś, gdy stało się X?”; „Skąd dowiedziałaś się o Y?”. Dla mnie jako milenialsa jednym z nich jest bez wątpienia 11 września 2001 roku.

Powstało już wiele filmów dokumentalnych na temat zamachu na WTC. 11 IX jest z pewnością jednym z najbardziej stonowanych i kameralnych. Ćwierć wieku po zamachu reżyser Sean Wilsey zaprosił 12 osób z różnych środowisk, by podzieliły się swoimi historiami o życiu sprzed ataku, pierwszymi myślami, gdy się o nim dowiedziały oraz refleksjami na temat Nowego Jorku (i świata) bez Twin Towers.

Mamy tu perspektywę rysowniczki, aktora czy dziennikarza, jak również zawodowego skateboardzisty i pracownika UPC. Wilsey swoich bohaterów ulokował w specjalnie zaaranżowanej przestrzeni z lustrami i taflą wody, które nawiązują do konstrukcji wieżowców [o lustrzanych biurowcach pisał Zygmunt Borawski, „Pismo” nr 10/2026], a także pomnika 9/11 Memorial usytuowanego w miejscu dawnych wież.

Opowieści dwanaściorga bohaterów przeplatają się z materiałami archiwalnymi i fragmentami filmów nawiązującymi do ich wypowiedzi. Chyba najbardziej poruszyła mnie nocna przejażdżka samochodem po opustoszałym Nowym Jorku w dniu, w którym runęły obie wieże. To uczucie, gdy kolosalne miasto milknie po niespodziewanym ciosie – uderzające. 

Ci, którzy liczą na film o polityce, terroryzmie, nowych teoriach czy obalaniu starych, pewnie się rozczarują. To przede wszystkim opowieść o życiorysach, które w bliższej lub dalszej perspektywie orbitują wokół bliźniaczych wież. Myślę, że 25 lat to dobry czas na refleksyjny i nieco zdystansowany głos o tych tragicznych wydarzeniach.

Łukasz Tofil 

specjalista ds. prenumeraty i subskrypcji

INDIE STAR AWARD: JOSEPHINE DECKER

Masło na zasuwce

Josephine Decker  

USA / 2013 / 71 minut

Debiut Josephine Decker jest mikrobudżetowym snem. Opowiada o Sarah, która po rozstaniu wyjeżdża z przyjaciółką na festiwal muzyki bałkańskiej. Razem z nimi słuchamy piosenek i folkowych opowiastek, towarzyszymy im w tańcach, zanurzamy się w mglistej naturze. Większość uwagi poświęcona jest jednak nie mglistości fabuły, a mglistości emocji bohaterek – szczególnie gdy dotychczasowa, bardziej niż mniej poukładana narracja zaczyna mieszać się z halucynacyjną fantazją. Zdjęcia tracą ostrość, a sielanka zaczyna budzić lęk. 

Decker kreuje ekscentryczną kombinację snu i jawy. Luźne podejście do dialogów i aktorstwo nie zawsze na najwyższym poziomie mogą irytować, ale amatorski klimat (szczególnie za sprawą ujęć kręconych z ręki) stwarza niepokojącą iluzję autentyczności. Przypomina się pojęcie uncanny valley.

Jest surowo, niedokładnie, nierównomiernie. Im dłużej trwa, tym bardziej nieswojo czuje się widz, a ponieważ seans to jedynie 71 minut, nie ma dużo przestrzeni na komfort.

Film jest sennym bałaganem, ale to osobliwy, intrygujący, niezwykle nastrojowy bałagan.

Lena Dębowska

media społecznościowe 

INDIE STAR AWARD: JOSEPHINE DECKER

Zapytaj E. Jean

Ivy Meeropol  

USA / 2025 / 91 minut

Zapytaj E. Jean to poruszający dokument, który poprzez doświadczenia amerykańskiej dziennikarki ukazuje siłę kobiet i ich walkę o sprawiedliwość. Punktem wyjścia filmu jest publiczne oskarżanie Donalda Trumpa przez Jean Carroll o napaść seksualną.

Carroll to dziennikarka, która od lat wsłuchuje się w głosy swoich czytelniczek. Wspiera je, motywuje i przypomina im o ich własnej wartości. Dokument pokazuje jednak, że osoba, która zawsze zachęcała kobiety do dzielenia się swoimi historiami i mówienia głośno o własnych doświadczeniach, sama, stając przed podobnym wyzwaniem, mierzy się z niepewnością i wątpliwościami, czy na pewno powinna ujawnić to, co ją spotkało. To opowieść, która poprzez nieustanną walkę o równość i sprawiedliwość pokazuje Carroll jako osobę niezależną, ale też pełną sprzeczności.

Film przypomina również, że prawo powinno obowiązywać wszystkich na równych zasadach, niezależnie od zajmowanej pozycji społecznej. Każdy musi ponosić konsekwencje własnych działań. Intymne wywiady, szczere wypowiedzi czy materiały z przesłuchań i rozpraw sądowych pozwalają jeszcze bardziej zbliżyć się do Carroll, która poniekąd stała się symbolem zarówno walki o prawa kobiet, jak i równości wobec prawa.

Marta Pietrwalska 

media społecznościowe

Pełny program tegorocznej edycji TAURON American Film Festival jest dostępny na americanfilmfestival.pl.

zdjęcia: materiały prasowe