Poprzedni planer w całości poświęciłem najbardziej wyczekiwanym przeze mnie wydarzeniom muzycznym tego lata. Jak na wzorowego melomana przystało, lista koncertów, w których chcę wziąć udział, jest jednak znacznie dłuższa. Dlatego w tej odsłonie cyklu podrzucam wam jeszcze dwa koncerty – tym razem spod znaku nastrojowej alternatywy, a więc do popłakania.
Jeśli natomiast potrzebujecie szybkiego wyrzutu dopaminy, mam dobrą wiadomość: dziś premiera Confessions II – 15. studyjnego krążka Madonny (kazała nam na niego czekać aż 7 lat!). Dlatego kiedy wyjdziecie z biura, to (jak śpiewa Królowa Popu w utworze Danceteria): „Everybody get up and dance”!
Nie przegap: Premiera Pisma. Gdzie kończy się optymalizacja własnego życia? ?
Ale muzyka to nie wszystko (pisząc to zdanie, mrugam dwa razy i sugestywnie pokasłuję). Opcji na to, jak spędzić wakacje z kulturą, jest wiele. Możecie schronić się przed upałem w kinowej sali, obejrzeć wystawę w galerii sztuki albo odwiedzić muzeum miejskie. W takich momentach wśród przyjaciół mówimy: „Wszystko można, nic nie trzeba”. Niech to będzie także wasze motto na to lato.
Do zobaczenia na kulturalnej trasie!
(Love Sensation playing loudly in the background)

KINO
Wędrówka na północ
Gutek Film, kina w całej Polsce
premiera 3 lipca
Najnowszy film holenderskiego reżysera Barta Schrijvera to propozycja dla tych, którzy piątkowy wieczór wolą spędzić z dala od parkietu (i Madonny).
Chris (Bart Harder) i Lluis (Carles Pulido) nie widzieli się 10 lat. Przez ten czas praktycznie nie utrzymywali żadnego kontaktu. Nie dzwonili do siebie, nie pisali. Aby odnowić znajomość, postanawiają zrealizować dawne marzenie i wspólnie wyruszyć na szkockie szlaki – przejść pieszo West Highland Way i Cape Wrath Trail.
Na ekranie śledzimy ich 30-dniową wędrówkę przez góry. Obserwujemy bohaterów w początkowych momentach ekscytacji i gdy potem wspólnie mierzą się z trudnościami trekkingowej wyprawy. A także wtedy, gdy w wyniku konfliktu postanawiają się rozdzielić i pokonują fragmenty szlaku w pojedynkę. Kamera towarzyszy jednak zawsze temu, który jest na przedzie. Nie podąża za tym, który zostaje w tyle czy chwilowo zbacza z trasy.
Schrijver kreśli psychologiczny portret ludzi, którzy decydują się wyruszyć w taką podróż – mężczyzn gotowych przejść wspólnie 600 kilometrów, zamiast poprosić o pomoc w chwili kryzysu. Mężczyzn, którzy myślą, że „na wszystko będzie jeszcze czas”, więc nie ma potrzeby dzwonić do przyjaciela i zapytać, czy wszystko gra.
Wędrówka na północ to opowieść nie tyle o pokonywaniu własnych słabości, osiąganiu celów czy zdobywaniu szczytów (także tych metaforycznych), ile o samym byciu w drodze. Schrijver konfrontuje nas z mitem podróży, która ma zmieniać życie, być swego rodzaju transcendentalnym doświadczeniem przywodzącym na myśl powieści Jacka Kerouaca. Czasem bowiem chodzi jedynie o to, by wziąć plecak i iść przed siebie. A po skończonej wyprawie zagrać partyjkę Uno. Bo czy wędrówka na północ zmieniła coś w życiu Chrisa i Lluisa? Tego już się nie dowiemy.
więcej: gutekfilm.pl

MUZYKA
Agnes Obel live
Opera Leśna, Sopot
29 lipca
Gdy kilka lat temu rozmawiałem z Hanią Rani tuż po premierze jej debiutanckiego albumu Esja, wśród twórców i twórczyń, którzy ją inspirują, wymieniła właśnie tę duńską pianistkę. Nic dziwnego, bo w muzyce Agnes Obel pobrzmiewają echa twórczości takich kompozytorów, jak Erik Satie i Claude Debussy, a jej intymny wokal przywodzi na myśl również pochodzącą ze Skandynawii Ane Brun.
W ubiegłym roku Obel wyprzedała trzy koncerty z rzędu w warszawskiej Progresji. Jeśli nie mieliście wtedy okazji usłyszeć jej na żywo, nic straconego – niebawem ponownie wystąpi w Polsce, tym razem na świeżym powietrzu. I trudno o lepszą scenerię dla jej utworów łączących neoklasykę i melancholijną alternatywę niż Opera Leśna w Sopocie. Lojalnie uprzedzam jednak, że bilety rozchodzą się w mgnieniu oka, więc nie czekajcie.
Tym, którzy dopiero odkrywają twórczość Agnes Obel, szczególnie polecam utwory Familiar oraz It’s Happening Again. A jeśli macie wolny wieczór, wysłuchajcie z zamkniętymi oczami w całości jej albumu Aventine (mnie najbardziej wzrusza pochodzący z niego singiel Dorian – na żywo przyprawia o jeszcze większe ciarki).
więcej: charm-music.pl

SZTUKA
Krzysztof Gil. Nikt was tu nie chce
Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa
do 9 sierpnia
Przyjrzyjcie się pracy po lewej. Wygląda znajomo? To dlatego, że w swoim dyptyku Niedzielne popołudnie Krzysztof Gil nawiązuje do słynnego obrazu Georges’a Seurata Niedzielne popołudnie na wyspie Grande Jatte. Polsko-romski artysta przełamuje jednak sielskość oryginalnej sceny, wprowadzając do niej romskich bohaterów – Morinkę i Jaszę – którzy pojawili się wcześniej w szkolnej etiudzie Władysława Ślesickiego Jedzie tabor z 1955 roku. Tym samym Gil podejmuje próbę zmierzenia się z tematem przemocowej asymilacji grup mniejszościowych i dyskryminacji, która nieodłącznie towarzyszy tym procesom.
W prezentowanych w Zachęcie pracach artysta odwołuje się również do własnych doświadczeń z okresu dorastania (wychowywał się na romskim osiedlu w Nowym Targu, powstałym w wyniku polityki przymusowego osiedlania). Sięga także do literatury, przede wszystkim manifestu Naród obcych. Jak odbudować wspólny dom w XXI wieku autorstwa Ece Temelkuran.
Przechadzając się po wystawie Nikt was tu nie chce, można odnieść wrażenie, jakby trafiło się w sam środek obrazu Davida Hockneya. Po chwili okazuje się jednak, że to, co miało być malowniczym azylem, jest tak naprawdę więzieniem. Tak właśnie działają współczesne mechanizmy podtrzymujące społeczne nierówności – przemoc rozgrywa się niepostrzeżenie. Nie za pomocą pięści, lecz przy użyciu wykluczeń, mikroagresji i językowych uproszczeń, które są konsekwencją zinternalizowanych przez lata uprzedzeń. Dzisiejszych gett nie otacza już wysoki ceglany mur z drutem kolczastym. To dzielnice, które mijamy w drodze do pracy.
więcej: zacheta.art.pl

MUZYKA
Tom Odell live
BitterSweet Festival, Poznań
14 sierpnia
Gotowi na kolejny muzyczny blast from the past? Jeśli wybieracie się do Poznania na BitterSweet Festival, to 14 sierpnia – oprócz koncertu zespołu Parcels (o którym pisałem w czerwcowym planerze) – polecam wam również występ czołowego romantyka brytyjskiej sceny alternatywnej. Niech pierwszy rzuci kamieniem, kto choć raz nie płakał przy Another Love!
Tom Odell ma jednak do zaoferowania znacznie więcej. Posłuchajcie choćby jego ostatniego studyjnego krążka A Wonderful Life. Muzyk daje na nim upust frustracji i poczuciu bezradności, które nam towarzyszą, gdy codziennie docierają do nas wieści o kolejnych kryzysach. Nawet kiedy mamy wrażenie, że już za chwilę skończy się świat, Odell przypomina jednak, że wciąż jest nadzieja. Bo czy nie w tym właśnie tkwi siła muzyki?
więcej: bittersweetfestival.pl

SZTUKA
Dark Paradise. Opowieści wewnętrzne
BWA Wrocław Główny, Wrocław
do 6 września
Potwory, odmieńcy, czarownice i hybrydy oddziałują na zbiorową wyobraźnię od wieków. W każdym porządku kulturowym to, co nienormatywne, pozostawało jednak na marginesie. I choć kategoria monstrualności funkcjonuje w obrębie wielu systemów, które organizują życie społeczne – od filozofii po medycynę – powszechnie dąży się do usunięcia każdego jej wyrazu.
Inaczej jest w galerii BWA Wrocław Główny, której wnętrze Magdalena Lazar i Katarzyna Oczkowska zamieniły w mroczny ogród, by skonfrontować nas z tym, co potworne. I potwierdzam: jest obrzydliwie (są włosy i wydzieliny), ale także magicznie, dlatego biegnijcie na wystawę Dark Paradise. Opowieści wewnętrzne. Bo eksplorując to, co potworne w sztuce, może będziemy w stanie inaczej spojrzeć też na to, czego nie akceptujemy w nas samych.
więcej: bwa.wroc.pl

SZTUKA
Cooper & Gorfer. Utopia
Muzeum Narodowe, Gdańsk
do 31 października
Sarah Cooper i Nina Gorfer jako duet działają na międzynarodowej scenie artystycznej od niemal dwóch dekad. Mieszkają i pracują w Szwecji. W swojej praktyce korzystają z różnorodnych środków wyrazu – fotografii, malarstwa, wideo i kolażu. Ten ostatni stał się fundamentem ich twórczości.
W Zielonej Bramie, oddziale Muzeum Narodowego w Gdańsku, właśnie prezentują wystawę Utopia. To wizualna uczta, w której oddają głos 11 młodym kobietom z doświadczeniem migracji. Bohaterki fotografii Cooper & Gorfer pochodzą z krajów Afryki i Bliskiego Wschodu. Część z nich przybyła do Szwecji podczas fali migracji w latach 2015–2016, inne urodziły się tam w rodzinach migrantów.
Prezentowane w Gdańsku fotografie nie mają charakteru dokumentalnego. Bliżej im do dworskich portretów malowanych przez renesansowych mistrzów. Każda z bohaterek ma jednak przy sobie rodzinny artefakt – pierścionek, naszyjnik, książkę czy szal. Jego rolą jest przypominać im, kim są i skąd pochodzą.
A tytułowa utopia? Artystki tłumaczą, że nie ma być ona odległym rajem, do którego wszyscy chcielibyśmy dotrzeć. Ma być alternatywnym sposobem patrzenia na rzeczywistość, gdzie jest miejsce dla wyobraźni i kwestionowania zastanego porządku świata, na który nie ma naszej zgody.
więcej: mng.gda.pl

SZTUKA
Kachu Totalny. Sztuka Kazimierza Ostrowskiego
Muzeum Miasta Gdyni, Gdynia
do 28 lutego 2027
Jako nastolatek malował nazwy na burtach gdyńskich statków. Po zakończeniu II wojny światowej wraz z ojcem i braćmi przemalowywał szyldy ulic z niemieckich na polskie. Na studiach kształcił się pod okiem prof. Artura Nacht-Samborskiego i prof. Jacka Żuławskiego. Pod koniec lat 40. otrzymał stypendium artystyczne i wyjechał do Paryża, gdzie został uczniem Fernanda Légera. Po powrocie do kraju na stałe związał się z Trójmiastem.
To właśnie tam, w Muzeum Miasta Gdyni otwiera się monograficzna wystawa pioniera powojennej awangardy, Kazimierza „Kachu” Ostrowskiego – artysty, który stał się symbolem lokalnej tożsamości. Zobaczymy tam zarówno jego wczesne obrazy z lat 40., jak i prace z późniejszych etapów twórczości, a także gobeliny, niepublikowane wcześniej szkice, fotografie i pamiątki rodzinne.
Jak świętować stulecie Gdyni, to totalnie!
więcej: muzeumgdynia.pl
zdjęcia: materiały prasowe
