Nie pamiętam, jak układały się moje dotychczasowe miliony kroków. Pierwszy przeszłam zupełnie nieświadomie, pewnie w kapciach robionych przez babcię szydełkiem z resztek włóczki, w brzydkich peerelowskich trampkach, które farbowały na deszczu, a sina smuga błota bezlitośnie barwiła ich wątpliwą biel, w sandałkach kupionych w sklepie obuwniczym w Wiśle, które obcierały mnie tak bardzo, jakby to była kara za wszystkie grzechy razem wzięte, katolickie i ewangelickie. Płakałam, idąc bulwarem, tym samym, po którym Jerzy Pilch biegł na boisko koło mostu (od razu narzuca się pytanie: w jakich butach?). Skracałam sobie drogę przez mały wodospad na wysokości dworca PKS. Na szczęście zimna woda górskiej rzeki przynosiła ulgę i tamowała krew z pokaleczonych pięt. Kilka skromnych tysięcy zrobiłam zapewne w białych pantofelkach na sprzączkę kupionych na komunię na warszawskim Bazarze Różyckiego razem z sukienką z tiulowym wykończeniem w kropki, która wydawała mi się ósmym cudem świata, choć przesiąkła duszącym zapachem pyz z mięsem i potem tęgiej sprzedawczyni. Ileś tysięcy w kaloszach. W harcerskich pionierkach. W okropnych szkolnych kapciach ze śliską podeszwą. W podróbkach Adidasów. Prawda jest jednak taka, że chodziłam wtedy, i jeszcze długo później, zupełnie nieświadomie. Ot, tak. Byle do przodu.
Aż do pandemicznego lata, kiedy to oprócz podzielanych z większością globu koronawirusowych nieszczęść spadły na mnie jeszcze moje własne, prywatne. Byłam nimi przytłoczona, a przez to ociężała, powolna, jakbym zapadła się w sobie i miała już nigdy nie ruszyć z miejsca. Przyjechałam wtedy do Cieszyna, miejsca dziecięcej błogości, do mojego Macondo. Snułam się po nim, ono senne, ja ospała, niepewna, co dalej, przytłoczona stratą. I wtedy moja amerykańska znajoma dała mi radę: „You gotta forrest gump it out of your system”, nawiązując do filmu z Tomem Hanksem, którego bohater próbuje, jak najbardziej dosłownie, uciec od bólu. Kiedy opuszcza go ukochana Jenny, Forrest Gump staje zdezorientowany przed domem i po chwili rusza przed siebie, biegiem. Nie zatrzymuje się przez trzy lata, dwa miesiące i szesnaście dni. Nie biegnie dokądś, biegnie od czegoś, a z czasem jego bieg zamienia się w medytację w ruchu.
O ile jednak Forrest Gump jest fikcyjnym bohaterem, o tyle Rysiek Kałaczyński istnieje naprawdę. Jest rolnikiem, hodowcą trzody chlewnej z Wituni. W ciągu dziesięciu lat przebiegł tysiąc maratonów. Co miał do wybiegania? Alkoholizm. Jego ojciec i wuj zapili się na śmierć. W wieku dwudziestu ośmiu lat Kałaczyński też był na dobrej drodze. Zaczynał dzień od dwóch browarów, potem była wódka na rynku, wieczorem bimber. Latami funkcjonował w stanie upojenia, nie zdając sobie z tego sprawy. W końcu któregoś dnia zatrzymała go policja. Jechał na rowerze, we własnym mniemaniu prosto, równo. Funkcjonariusze byli innego zdania. Alkomat pokazał dwa promile we krwi. Kałaczyński nie chciał wierzyć, czuł się zupełnie normalnie. I to go przeraziło. Jeśli przy dwóch promilach nic nie czuje, na pewno skończy jak jego bliscy – na cmentarzu. Wtedy przyszło opamiętanie. Pewnego letniego dnia w 2014 roku Rysiek nakarmił świnie i ruszył przed siebie. Wcześniej, jako młody chłopak, biegał rekreacyjnie. Teraz biegł po życie. I od razu postawił przed sobą nie lada wyzwanie. Postanowił biec jeden maraton dziennie. Tak jak każdego dnia pił, tak każdego dnia chciał trenować i tym samym przebiec trzysta sześćdziesiąt pięć maratonów rocznie.
Przeczytaj też: Ścieżki wokół Bulbjerg
Że to ponad siły? Że niemożliwe? Szalone? Nikt Kałaczyńskiemu tego nie powiedział. Nie było też nikogo, kto mógłby go zatrzymać. Biegał więc codziennie w skwarze, deszczu, śniegu, z kontuzjami, chory, zmęczony. Każdego dnia najpierw oporządzał zwierzęta, a miał wtedy siedemnaście macior i kilkadziesiąt prosiąt, a potem ruszał przed siebie, zawsze tą samą trasą. Chudy, żylasty, o twarzy przeoranej trudami, małomówny, zacięty. Biegał bez trenera, specjalistycznych odżywek, programu treningowego. Na otarcia i urazy stosował maść tranową i drugą, której nazwy nie pamięta, stosowaną u krów przy zapaleniu wymion. Dobrze chłodzi, zmniejsza obrzęki. Z czasem zrobiło się głośno o wiejskim maratończyku. Z całego świata przyjeżdżali ludzie, żeby mu towarzyszyć, podobnie jak to było w przypadku filmowego Forresta Gumpa. Coś sobie chcieli tym załatwić, z czymś się uporać, ale Kałaczyński o nic ich nie pytał, niczego od nich nie chciał. Po prostu biegli razem. Ludzie po przejściach, zagubiona młodzież, podobno jakaś japońska nauczycielka, liczni trzeźwiejący alkoholicy, samotnicy, ludzie po stracie. Rozmaici. 15 sierpnia 2015 roku Rysiek przebiegł ostatni maraton. Wciąż trzeźwy. Wybiegał wszystko, co złe. Zwolnił tempo, przez kolejne lata biegał tylko kilkadziesiąt maratonów rocznie. Tym samym dziesięć lat później miał ich na koncie tysiąc, więcej niż jakikolwiek Polak przed nim. W ostatnim, tysięcznym maratonie towarzyszyło mu stu sześćdziesięciu biegaczy. Na metę dotarł tego samego dnia, którego wyruszył – 15 sierpnia, w święto Matki Boskiej Zielnej. Teraz Kałaczyński jest na emeryturze, skończył, jak sam mówi, klepanie maratonów.
Daleko mi do maratończyka z powiatu sępoleńskiego. Nie mam jego wytrwałości i dyscypliny. Nie dałabym rady przebiec nawet dwudziestu kilometrów, a co dopiero czterdziestu dwóch. Poza tym jest jeszcze jeden szkopuł: nie lubię biegać. W bieganiu chodzi o kontrolę oddechu, pracy mięśni, o tempo, rytm, wynik. Bieganie jest o bieganiu, nie bierze jeńców, nie wybacza przestojów i zmiany zdania. Inaczej z chodzeniem. W chodzeniu jest więcej wyrozumiałości. Można bezkarnie przystanąć i zacząć się patrzeć w niebo. Nawet jeśli liczysz kroki, to raczej nie musisz się zmieścić w określonym, zadanym z góry czasie. Chodzenie jest dla takich jak ja, co lubią skręcić w bok, zatrzymać się, zagapić. Dlatego moje trudy postanowiłam wychodzić. Zupełnym przypadkiem na pierwszy spacer, który miał mi pomóc forrestgumpnąć z siebie wszystko, co złe, ruszyłam tego samego dnia, co Kałaczyński. Nie dlatego, że obchodzę święta maryjne, ale dlatego, że tego popołudnia, w złotej godzinie, sierpniowe cienie drzew kładły się wyjątkowo pięknie na ścieżkę nad Olzą. Byłam sama i poczułam, że już czas. Najwyższy czas wszystko wychodzić.
Nie liczyłam na żaden konkret, żadne cudowne ozdrowienie, błysk z jasnego nieba. Po prostu szłam jak bohater opowiadania Roberta Walsera Przechadzka, którego narrator, idąc, niejako rozpuszcza się w otaczającej go rzeczywistości. Jego spacer nie prowadzi do żadnego celu, sam jest celem.
Nie liczyłam na żaden konkret, żadne cudowne ozdrowienie, błysk z jasnego nieba. Po prostu szłam jak bohater opowiadania Roberta Walsera Przechadzka, którego narrator, idąc, niejako rozpuszcza się w otaczającej go rzeczywistości. Jego spacer nie prowadzi do żadnego celu, sam jest celem. Idący jednak uważnie obserwuje szczegóły, przygląda się pracy krawca, urzędnika, podziwia pejzaż. To jeden z najbardziej znanych utworów tego autora. Powstał w 1917 roku, w czasie, kiedy Walser uciekł od zgiełku literackiego Berlina na szwajcarską prowincję (uważa się, że miasteczko opisane w Przechadzce, choć niewymienione z nazwy, to Biel, gdzie pisarz wtedy mieszkał). Jego twórczość stała się bardziej rozproszona, fragmentaryczna, mniej podporządkowana fabule. Pisał tak, jak chodził, meandrując, bez wyznaczania celu, do którego należałoby rygorystycznie dążyć. Lubię wracać do tego utworu. Zauważyłam, że podczas jego lektury zaczynam wolniej i głębiej oddychać. Myślę też często o jego autorze, który niespełna piętnaście lat później przestał publikować i pogrążył się w chorobie psychicznej. Zmarł podczas samotnego zimowego spaceru w pierwszy dzień Bożego Narodzenia 1956 roku. Znaleziono go w kopnym śniegu, leżącego na wznak. Ciemna budrysówka zapięta pod szyję. Sznurowane buty do wędrowania, grube spodnie. Jedna ręka pisarza zaciśnięta w pięść, druga odrzucona na bok. Kapelusz tańczy na wietrze. Zdjęcie zrobił lokalny fotograf na prośbę szwajcarskiej policji. Był jednak uważny, nie zadeptał śladów Walsera. Odcinają się wyraźnymi, ciemnymi plamami na białym śniegu. Siedem kroków zatrzymanych w kadrze.
Przeczytaj też: Dlaczego chodzimy?
Podobnie jak bohater Przechadzki, nie spieszyłam się na tej pierwszej przechadzce, która miała stać się początkiem leczniczego miliona kroków. Pamiętam ją wyraźnie. Miałam na sobie czerwoną plisowaną spódnicę i białe trampki z gumką, tak zwane czeszki, które były obiektem moich dziecięcych marzeń. Ruszyłam z cieszyńskiego Wzgórza Zamkowego, skręciłam w prawo przed mostem. Szłam pod słońce. Po mojej lewej stronie rzeka, o tej porze roku płytka i leniwa, puszczała świetlne oczka. Na bulwarze, w drewnianych okrągłych konstrukcjach, które służą za ławki, siedzieli młodzi ludzie. W parach, grupach, rozgadani. Ich śmiechy wibrowały w letnim powietrzu. Szłam wolno, równym krokiem, nie oglądając się za siebie. Na wysokości mostu kolejowego, który spina polską i czeską stronę, mój wzrok utkwił w wieżyczce starego domu. Z popękanego parapetu wyrastała delikatna, młodziutka brzoza samosiejka. Uginała się lekko na wietrze, żeby zaraz, dzielna i uparta, choć krucha, wrócić do pionu. Pomyślałam wtedy, że może jeszcze wszystko się jakoś ułoży.
Więcej tekstów Agaty Romaniuk, w tym cykl felietonów Coś na rzeczy, znajdziesz na stronie: magazynpismo.pl/romaniuk-agata

Fragment pochodzi z książki Na nogach Agaty Romaniuk, która ukazała się w 2026 roku nakładem Wydawnictwa Filia. Książkę można zamówić na stronie Empiku.