Twój dostęp nie jest aktywny. Skorzystaj z oferty i zapewnij sobie dostęp do wszystkich treści.


Czytaj i słuchaj bez ograniczeń. Zaloguj się lub skorzystaj z naszej oferty

Reportaż

Biblioteką na kołach przez norwesko-rosyjską granicę

Jedna z klas w opuszczonej szkole, gdzie Pøbel namalował swój sztandarowy symbol mute. Zdjęcia ILONA WIŚNIEWSKA
My tu na Północy mamy wiele wspólnego i to jest głównie bliska relacja z przyrodą. Nie chodzi o romantyczną wizję człowieka połączonego z krajobrazem, a o walkę o ekosystem, który nie wytrzyma tego, co się z nim teraz dzieje.
POSŁUCHAJ

Koli nikt nie uczył jeździć wojskową ciężarówką, bo to nie te czasy, ale co w tym może być trudnego: kierownica, biegi, od razu widać, że toporna maszyna. Siada w szoferce, po kilku próbach silnik odpala jak traktor, a z rury wydechowej idzie dym. Pod pedałem gazu czuć przestrzeń, można wciskać, byleby tylko szyby nie powypadały na kamieniach. Kto to widział, wstawiać domowe okna w naczepę. Ural-4320 przez chwilę warczy, po czym krztusi się i gaśnie, a z kilkunastu gardeł dobywa się jęk zawodu. Nie teraz, przecież wszystko powinno działać, sprawdzali od rana, rzęch, nie samochód, jego mać. Dawajcie jutro, kolega jeszcze zerknie, może to od tego wiatru. Stał rok, postoi jeszcze dzień, ludzie już przywykli, że jak zjawiają się Norwegowie, to dzieją się tu dziwne rzeczy.

To było po południu. Teraz jest noc, a w nocy zwykle przestaje wiać. Tuż przed pierwszą słońce wychyla się zza gór porośniętych karłowatymi brzozami i razi dokładnie na wysokości wzroku. W szparze między powiekami powykręcane pnie przypominają przygarbione postaci, jakby ci, dla których nie starczyło miejsca na cmentarzu, schodzili coraz niżej, w stronę morza, w piach. Ten piach wciska się we włosy i pod paznokcie, zalega w kieszeniach, chrzęści w wódce bez zapity, zagłusza pogłos. Stoimy na urwisku schodzącym do Morza Barentsa, woda ma odcień jaskrawego granatu. Zimno już było, teraz jest krótkie, bzyczące lato.

– Pierwszy raz przyjechałem tu po tym, jak zobaczyłemLewiatana– Pøbel ściera warstwę komarów przyklejoną do odsłoniętej skóry. Jest ich tak dużo, jakby na każdą cząsteczkę powietrza przypadał jeden owad. – Było coś w tym filmie, co kazało mi przyjechać. Nie w kadrze, bardziej poza nim. Domyślałem się, że tu znajdę opowieść o rozpadzie, o jakim nie miałem pojęcia.

Rozmawiamy przyciszonymi głosami, by nie zagłuszać fontanny przepływającego w dole wieloryba. Z urwiska widać przesuwający się pod wodą cień, wdech–wydech, a mnie przypomina się plakat do filmu Andrieja Zwiagincewa z chłopcem siedzącym na kamieniu przy szkielecie wielkiego ssaka.Lewiatanprzedstawiał losy mechanika samochodowego, który musi się wyprowadzić z własnego domu, bo mer miasteczka wykupił należące do niego grunty. W filmie miejsce akcji nazywało się Pribreżnij. W rzeczywistości za lokację posłużyła Tieribierka – nadmorska wieś w obwodzie murmańskim, którą mamy po prawej. Nocne słońce odbija się w szybach drewnianych budynków i oknach zaparkowanej między nimi ciężarówki. Z daleka nie widać, że w większości domów nikt nie mieszka.

Dostęp online
Zapewnij sobie dostęp online do wszystkich tekstów, nagrań audio i wersji na czytniki.Skorzystaj z oferty

Pøbel jest najbardziej znanym norweskim przedstawicielemstreet artu, choć wybierane przez niego ulice leżą zwykle na uboczu miast albo – najchętniej – …

Chcesz przeczytać do końca? Wykup dostęp online

Zapewnij sobie dostęp do ulubionych tekstów, nagrań audio, a także miesięcznika w wersji na czytniki.

Wykup dostęp online

Artykuł ukazał się w lipcowym numerze miesięcznika „Pismo. Magazyn Opinii” (7/2022) pod tytułem Pretekst.

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

-

-

-

  • -
ZAPISZ
USTAW PRĘDKOŚĆ ODTWARZANIA
0,75X
1,00X
1,25X
1,50X
00:00
50:00