Twój dostęp nie jest aktywny. Skorzystaj z oferty i zapewnij sobie dostęp do wszystkich treści.


Czytaj i słuchaj bez ograniczeń. Zaloguj się lub skorzystaj z naszej oferty

Esej

Recepta na nowy początek

Nadzieje na rozpoczęcie wszystkiego od nowa na sprawiedliwych zasadach. Wieszczenie, że epidemia stanie się przyczynkiem do zmniejszenia nierówności: do redystrybucji dóbr i wprowadzenia bezwarunkowego dochodu podstawowego. Czy ktoś to jeszcze pamięta?
rysunek TOMEK MAJEWSKI
POSŁUCHAJ

Niedawno miałam okazję przysłuchiwać się rozmowie dwóch nieznajomych, na oko ojca i syna. Jechaliśmy prawie pustym tramwajem, którego obklejone taśmami wnętrze przypominało miejsce zbrodni. Otaczały nas tablice informujące o nowym limicie pasażerów, obowiązku zasłaniania nosa i ust oraz nakazie kasłania w zgięty łokieć. W tym kuriozalnym kraj­obrazie mniej więcej dwudziestoletni chłopak zwierzał się tacie z poczucia beznadziei – właśnie rozpoczął studia, miał poznać nowych znajomych i przeżywać swój najlepszy czas, a tymczasem sterczy samotnie przed komputerem, słucha wykładów z grupą obcych ludzi i żegna się w myślach z planami podjęcia pierwszej pracy. Ojciec, na oko pięćdziesięcioletni, przekonywał, że to tylko chwilowe niedogodności. W końcu wynalezione szczepionki podobno przynoszą już pierwsze efekty, a w skali życia ten dziwaczny rok będzie się wydawał mgnieniem oka. Syn obstawał przy katastroficznym scenariuszu, w którym pandemia jest zaledwie początkiem łańcucha nieszczęść – przecież prawdziwy krach gospodarczy jeszcze przed nami, a to, co uda się ocalić, i tak wykończy kryzys klimatyczny. Ojciec tymczasem konsekwentnie ciągnął krzepiącą narrację o tym, że nieraz już się ludziom wydawało, że świat się kończy i nic go nie ocali, a jednak zawsze jakoś udawało się zażegnać kryzys. „Zobaczysz – mówił. – Nauka i ludzka innowacyjność ostatecznie znajdą odpowiedź na wszystko”.

W im bardziej fatalistyczne tony uderzał syn, tym bardziej idealistyczny obraz przyszłości rysował przed nim ojciec. Kompletna nicość kontra pocztówka ze świata latających aut. Rozmowa ta przypominała więc typową wymianę zdań między dzieckiem a rodzicem: było w niej tyle samo dobrych intencji, co wzajemnego niezrozumienia, wynikającego po pierwsze z tego, że suma doświadczeń wpływa na perspektywę, a po drugie – z naturalnego odruchu pocieszania drugiej osoby, a zatem odpowiadania nadzieją na defetyzm. To zderzenie katastrofizmu z bezwzględną wiarą w postęp nie odzwierciedla jednak wyłącznie różnicy charakterów czy doświadczeń pokoleniowych. Jest też ilustracją odwiecznej ludzkiej skłonności do tworzenia utopii i dystopii jako narzędzi przepracowywania trudnej teraźniejszości.

Dostęp online

Czytaj i słuchaj bez ograniczeń.

Skorzystaj z oferty

Brytyjski filozof, naukowiec i dziennikarz Dylan Evans w wydanej w 2015 roku książceEksperyment Utopiaopisał podobny zestaw przekonań. Wskazałboomera, który „uważa, że technologia będzie się rozwijać w nieskończoność i że dzięki …

Chcesz przeczytać do końca? Wykup dostęp online

Zapewnij sobie dostęp do ulubionych tekstów, nagrań audio, a także miesięcznika w wersji na czytniki.

Wykup dostęp online

Esej ukazał się w styczniowym numerze miesięcznika „Pismo. Magazyn opinii” (01/2021) pod tytułem Gra w wywracanie planszy.

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

-

-

-

  • -
ZAPISZ
USTAW PRĘDKOŚĆ ODTWARZANIA
0,75X
1,00X
1,25X
1,50X
00:00
50:00