Twój dostęp nie jest aktywny. Skorzystaj z oferty i zapewnij sobie dostęp do wszystkich treści.


Czytaj i słuchaj bez ograniczeń. Zaloguj się lub skorzystaj z naszej oferty

À propos

À propos przyjemności

POSŁUCHAJ
Uśmiechające się twarze, owoce i para pingwinów.

Podobno nasze życie napędzają u podstaw dwa stany – przyjemność i ból. Nie bez powodu to, co zapewnia nam przetrwanie, czyli jedzenie lub seks, sprawia nam również przyjemność, a to, co generuje ból, przeważnie zagraża naszemu życiu. Pisał o tym choćby Zygmunt Freud w swoim słynnym eseju Poza zasadą przyjemności, zwracając uwagę na to, w jaki sposób nasze emocje – a przez to również zachowania – są regulowane przez chęć doznania przyjemności lub uniknięcia dyskomfortu.

Takie ustawienie perspektywy nie wyczerpuje jednak tematu. Bo co z drobnymi przyjemnościami, które nie zapewniają nam przetrwania, ale służą po prostu celebracji chwili, takimi jak picie kawy na ganku czy wpatrywanie się w płonący kominek? I dlaczego mnie przyjemność sprawia akurat obserwowanie morza, zapach świeżo koszonej trawy i (tak, przyznaję się do tej nietypowej obsesji) smak prażonej kukurydzy, podczas gdy ktoś inny uwielbia zanurzać palce w ziarnie i stukać łyżeczką w skarmelizowany wierzch crème brûlée (nawiązanie do filmu Amelia zupełnie nieprzypadkowe)? Od tej strony przyjemności przygląda się profesor psychologii z Uniwersytetu Yale, Paul Bloom, w swojej książce Przyjemność. Dlaczego lubimy to, co lubimy? Na podstawie wielu badań Bloom próbuje dojść do źródeł naszej satysfakcji, zarówno w codziennym, jak i w fundamentalnym wymiarze. W trakcie lektury dowiemy się, że bardziej od zmysłów determinujące okazują się w tym kontekście nasze przekonania na temat danej rzeczy lub doświadczenia. Dlatego dobrym uzupełnieniem tej lektury jest książka neurobiologa i dziennikarza, Mortena L. Kringelbacha, która zaczyna się właśnie od zmysłów. Ośrodek przyjemności. Zaufaj swoim instynktom to popularnonaukowa opowieść z pogranicza neurobiologii, antropologii i filozofii, o tym, w jaki sposób przyjemność warunkuje nasze emocje, pragnienia i działania. Przyglądając się procesom poznawczym, autor zwraca uwagę na to, jak ważne do osiągnięcia spełnienia i prowadzenia szczęśliwego życia jest powiązanie świadomości swoich procesów biologicznych z subiektywnym odbiorem rozmaitych doświadczeń.

Bakłażan na żółtym tle.

Zainteresowanym bardziej filozoficznym wymiarem przyjemności polecam z kolei Manifest hedonisty kontrowersyjnego autora, filozofa Michela Onfraya. To wykład poświęcony filozofii hedonizmu, która w swoim centrum stawia przyjemność jako priorytet ludzkiej egzystencji. W ujęciu Onfraya nastawienie na rozkosz i satysfakcję jest postulatem nie tylko psychologicznym, ale też politycznym, erotycznym i etycznym. Od strony etycznej o przyjemności pisze zaś jeden z najbardziej znanych współczesnych etyków, Peter Singer. W swoich książkach, na przykład Etyce praktycznej, opisuje tak zwany utylitaryzm preferencji – doktrynę opierającą się na założeniu, że powinniśmy działać tak, by każda żyjąca istota, zdolna do odczuwania przyjemności i bólu, miała możliwość maksymalizować swoje szczęście i minimalizować cierpienie. Również jeśli jest istotą nie-ludzką.

Z kolei o przyjemności w warstwie erotycznej – a dokładniej o kobiecej przyjemności z seksu, jak dotąd mniej przebadanej i rozpoznanej – opowiadają Marcie Szarejko specjalistki z zakresu seksuologii, psychologii i ginekologii w książkach Seksuolożki. Sekrety gabinetów. oraz Seksuolożki. Nowe rozmowy. Polecam tę lekturę absolutnie każdej kobiecie jako niezbędną do nadrobienia wiedzy, rozwiewającą wciąż nierzadko tkwiące w naszych głowach mity i stereotypy. A tym, których interesuje raczej uwikłanie seksualnej przyjemności w warstwę biznesową, polecam film dokumentalny Chwała dziwkom w reżyserii Michaela Glawoggera. To unikający ocen esej wizualny o prostytucji, a więc zawodzie zajmującym się cudzą przyjemnością. Na pierwszy plan wybija się w nim kwestia globalnych i komercyjnych wpływów. Jeśli jednak oczekujecie od niego jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy prawdziwą przyjemność da się kupić, to raczej pomnożycie jedynie liczbę pytań. I paradoksalnie w tym właśnie sensie seans ten, choć niekiedy niepokojący i trudny, jest prawdziwą przyjemnością.

rysunki Ewelina Karpowiak


Podcastu À propos, który jest rozwiniętą wersją felietonu, możesz słuchać w kanale „Pismo do słuchania”. Publikujemy tu wybrane nagrania tekstów z miesięcznika, poezję, podcasty z cyklu Premiera PismaJak naprawić przyszłość?, prowadzony przez Barbarę Sowę, Wiersz na poniedziałek autorstwa Magdaleny Kicińskiej oraz Śledztwo Pisma.

Znajdziesz nas również w swoich ulubionych aplikacjach podcastowych:

 Google Podcasts

 Spotify

 Apple Podcasts

 Lecton

 Audioteka

 Soundcloud

Grafika z pływaczkami na basenie odnosząca do spisu treści sierpniowego numeru Pisma.

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OSOBA OTRZYMA DOSTĘP DO MATERIAŁU PISMA.

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OSOBA OTRZYMA DOSTĘP DO MATERIAŁU PISMA.

-

-

-

  • -
ZAPISZ
USTAW PRĘDKOŚĆ ODTWARZANIA
0,75X
1,00X
1,25X
1,50X
00:00
50:00