Twój dostęp nie jest aktywny. Skorzystaj z oferty i zapewnij sobie dostęp do wszystkich treści.


Czytaj i słuchaj bez ograniczeń. Zaloguj się lub skorzystaj z naszej oferty

Esej

Niepewne scenariusze na niepewne czasy

Do lutego 2022 roku mogło się wydawać, że najgorsze już za nami. Niestety, te płonne nadzieje rozwiały fale uderzeniowe rosyjskich pocisków spadających na ukraińskie miasta. Jaka więc będzie przyszłość? Co nas czeka w kolejnym roku? I czy w ogóle jesteśmy w stanie to przewidzieć?
rysunek RAFAŁ KWICZOR
POSŁUCHAJ

Ostatnie dwa lata nie należały do najbardziej fortunnych w najnowszej historii świata. I nie jest to mroczna intuicja, ale coś, co widać w twardych wskaźnikach. We wrześniu 2022 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) opublikowała raport, z którego wynika, że cywilizacyjnie świat cofnął się o pięć lat. A precyzując, cofnął się do 2016 roku – według wskaźnika rozwoju społecznego (Human Development Index, HDI), alternatywnej dla produktu krajowego brutto (PKB) miary, która obejmuje kilka pomniejszych wskaźników, żeby pełniej oddawać pejzaż społeczno-gospodarczy państw.

Dostęp online
Czytaj i słuchaj bez ograniczeń.Skorzystaj z oferty

Historia HDI sięga początku lat 90. XX wieku. Jego twórca, Mahbub ul Haq, pakistański ekonomista i kolega ze studiów Amartyi Sena, laureata Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii, w czasie swojej pracy w Programie Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju (jak i w swojej karierze badawczej) zwracał uwagę, że kategorii dobrobytu nie da się zamknąć w czysto gospodarczych wskaźnikach, takich jak PKB. Z uwagi na jego nowatorskie i kompleksowe podejście do kwestii dobrobytu „The Economist” (1998) nazwał go „jednym z wizjonerów rozwoju międzynarodowego”.

Na wskaźnik rozwoju społecznego składają się więc takie mierniki, jak: oczekiwana długość życia, średnia liczba lat edukacji, jaką mogą się poszczycić mieszkańcy danego kraju w wieku dwudziestu pięciu lat i starsi, oczekiwana liczba lat edukacji dzieci rozpoczynających kształcenie oraz dochód narodowy na osobę. Na podstawie tych kategorii HDI osiąga (teoretycznie) wartości od 0 do 1.

W praktyce w najsłabiej rozwiniętych krajach świata przyjmuje wartości poniżej 0,4 (przykładowo w 2021 roku w Sudanie Południowym wyniósł on 0,385, a w Czadzie 0,394). W raporcie ONZ kraje te są nazywane państwami o „niskim rozwoju społecznym”.

Dla porównania Polska znajduje się w grupie państw o „bardzo wysokim rozwoju społecznym” (tak, to nie pomyłka, należymy do grona krajów, w których żyje się najlepiej) z HDI na poziomie 0,876. Plasuje to nas na trzydziestym czwartym miejscu na świecie. Najbardziej rozwiniętym krajem globu według wskaźnika rozwoju społecznego w 2021 roku była Szwajcaria z wynikiem 0,962.

Kiedy spojrzymy na ponadtrzydziestoletni trend HDI, zauważymy, że – odkąd zaczął być mierzony w 1990 roku – wzrastał do 2019 roku. Uśredniona globalna wartość tego wskaźnika na początku pomiarów wynosiła 0,601. W 2019 roku było to już 0,739. W tym sam czasie Polska awansowała z 0,716 do wspomnianej wartości 0,876. Przez te wszystkie lata dokonywał się być może nie gwałtowny, ale wyraźny postęp.

W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że ludziom globalnie (wiemy, że awansowały również kraje uboższe) żyło się lepiej. Ten pozytywny trend w zasadzie pozostawał niezauważony przez media głównego nurtu, zajęte relacjonowaniem kolejnych katastrof i sporów politycznych. I działo się tak do 2020 roku i pandemii COVID-19.

W wyniku pandemii uśredniony globalny HDI spadał przez dwa lata z rzędu – w roku 2020 względem roku 2019 i w roku 2021 względem 2020. W tym pierwszym roku spadł w niemal 90 procentach państw świata, w 2021 – w 51 procentach krajów globu. Winę za ten stan rzeczy ponoszą dwa czynniki: niższa oczekiwana …

Chcesz przeczytać do końca? Wykup dostęp online

Zapewnij sobie dostęp do ulubionych tekstów, nagrań audio, a także miesięcznika w wersji na czytniki.

Wykup dostęp online

Esej jest częścią cyklu Ekonomia 2.0.



Bain and company logo.

Fundację Pismo, wydawcę magazynu „Pismo”, wspiera Bain.

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

-

-

-

  • -
ZAPISZ
USTAW PRĘDKOŚĆ ODTWARZANIA
0,75X
1,00X
1,25X
1,50X
00:00
50:00