Twój dostęp nie jest aktywny. Skorzystaj z oferty i zapewnij sobie dostęp do wszystkich treści.


Czytaj i słuchaj bez ograniczeń. Zaloguj się lub skorzystaj z naszej oferty

Esej

Obywatel imigrant

Kontynuacja dotychczasowego modelu koegzystencji z cudzoziemcami, zredukowanego do relacji rynkowych, to prosty przepis na społeczną katastrofę, droga prowadząca do konfliktów, gettoizacji i tworzenia całych grup obywateli drugiej kategorii.
rysunki BASIA POSPISCHIL
POSŁUCHAJ

Liczba obywateli Ukrainy, którzy według wysokiego komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw uchodźców (UNHCR) schronili się w Polsce przed wojną, wynosiła 10 kwietnia 2,6 miliona. To niemal dwukrotnie więcej, niż przebywało ich do tej pory nad Wisłą (dokładnych danych nie ma, bo statystyki prowadzone przez Urząd do Spraw Cudzoziemców nie uwzględniają osób, które wjechały do naszego kraju na podstawie wizy lub w ramach ruchu bezwizowego). Oznacza to, że populacja Ukraińców w Polsce zbliża się do 4 milionów i wynosi z grubsza tyle, co według Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku.

Powiedzieć, że państwo polskie nie było przygotowane na przyjęcie takiej liczby uchodźców, to nic nie powiedzieć. Gdyby nie ofiarność tysięcy wolontariuszek i wolontariuszy oraz zdecydowane działania organizacji pozarządowych, już dawno wybuchłby kryzys humanitarny. Dzięki osobom proponującym uchodźcom noclegi w prywatnych domach i ofiarnie zawożącym na dworce jedzenie, ubrania i kosmetyki udało się uniknąć tworzenia przeludnionych obozów i koczowisk, w których ludzie po ucieczce przed wojną, często z jedną reklamówką w dłoni, marzliby i cierpieli głód. Nie powstał żaden polski odpowiednik niesławnej „dżungli” w Calais, koczowiska za dworcem głównym w Belgradzie czy obozu na greckiej wyspie Moria, który spłonął we wrześniu 2020 roku, a przed zamknięciem był określany przez Lekarzy bez Granic jako „najgorszy obóz dla uchodźców na Ziemi”. Udało się to wyłącznie dzięki staraniom społeczeństwa, które jeszcze kilka miesięcy wcześniej głęboko podzielił stosunek do osób starających się przekroczyć granicę polsko-białoruską.

Nie wiadomo, ilu Ukraińców zdecyduje się osiedlić w Polsce na stałe z rodzinami. Na stronach grup pomocowych w mediach społecznościowych większość z nich szuka mieszkania na miesiąc lub kilka i deklaruje, że chciałaby powrócić do swojego kraju, kiedy tylko będzie to możliwe. Profesor Paweł Kaczmarczyk, dyrektor Ośrodka Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego, mówi mi jednak, że niezależnie od tego, jak potoczą się losy konfliktu zbrojnego i powojennej odbudowy Ukrainy, po kryzysach wywołanych przymusową migracją zawsze część uchodźców decyduje się nie wracać do kraju. – Być może powstanie jakiś odpowiednik planu Marshalla dla Ukrainy, który będzie wielką mobilizacją do powrotu i odbudowy – zastanawia się profesor – ale nawet jeśli tak się stanie, to na pewno nie wrócą wszyscy, którzy uciekli przed wojną.

Dostęp online
Zapewnij sobie dostęp online do wszystkich tekstów, nagrań audio i wersji na czytniki.Skorzystaj z oferty

Dzięki ochronie tymczasowej przyznanej przez Unię Europejską oraz polskiej specustawie z 12 marca cudzoziemcy otrzymują prawo pobytu, dostęp do rynku pracy, ochrony zdrowia i edukacji dla dzieci. Przyjęto w niej cezurę 24 lutego, datę rosyjskiej agresji. To oznacza, że status osób z Ukrainy, które przybyły przed tą datą i po niej, jest inny – pierwsi muszą mieć zatrudnienie i spełniać kryteria dochodowe, drudzy już nie. Może to prowadzić do napięć wśród cudzoziemców i stanowić  zachętę dla już przebywających w Polsce osób z Ukrainy, by wróciły choćby na chwilę do kraju i przyjechały po raz kolejny, by uzyskać prawo pobytu na nowych zasadach, uregulowanych specustawą.

Jak wyglądało podejście państwa polskiego do cudzoziemców przed wybuchem wojny w Ukrainie? Czego potrzeba, by mogło się stać już nie przyczółkiem dla kilkuset tysięcy posiadaczy prawa pobytu i przystankiem dla miliona migrantów zarobkowych podróżujących cyklicznie między Polską a Ukrainą, ale domem dla kilku milionów przybyszów? Czy po początkowej fali niesłychanej solidarności i ogromnej gotowości do pomocy Polki i Polacy będą potrafili przyjąć ich jako pełnoprawnych współobywateli, a nie tylko gości wymagających chwilowej pomocy?

Ułatwienia nie dla wszystkich

29 stycznia 2022 roku, niespełna miesiąc przed wybuchem wojny w Ukrainie, weszła w życie znowelizowana ustawa o cudzoziemcach, która wprowadziła ułatwienia dla obcokrajowców starających się o zalegalizowanie pobytu w Polsce. Jeśli jednak ktoś sądziłby, że rząd radykalnie zmienił swoje nastawienie do kwestii przyjmowania imigrantów, raczej się zawiedzie. Wątpliwości w tej kwestii nie pozostawił Jarosław Szajner, szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UdSC), twierdząc w rozmowie z Polską Agencją Prasową (PAP), że „nowelizacja ustawy o cudzoziemcach wprowadza bardzo ważną zmianę, z której skorzystają przede wszystkim polscy pracodawcy”.

Dzięki nowym przepisom obywatele sześciu państw – Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy – mogą łatwiej zalegalizować pobyt w Polsce. Na podstawie wystawianego przez pracodawcę oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi uzyskają pozwolenie na pobyt na dwa lata, a nie – jak było dotychczas – na sześć miesięcy, po upływie których kolejnych sześć musieli spędzić w swoim kraju. „Ta modyfikacja będzie niewątpliwie istotna dla obywateli Ukrainy, najliczniejszej grupy obcokrajowców na polskim rynku pracy” – powiedział PAP-owi Szajner.

Nowa ustawa o cudzoziemcach ma więc przede wszystkim zaspokoić potrzeby polskiego rynku pracy. Służy interesom …

Chcesz przeczytać do końca? Wykup dostęp online

Zapewnij sobie dostęp do ulubionych tekstów, nagrań audio, a także miesięcznika w wersji na czytniki.

Wykup dostęp online

Esej ukazał się w majowym numerze miesięcznika „Pismo. Magazyn Opinii” (5/2022).

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

-

-

-

  • -
ZAPISZ
USTAW PRĘDKOŚĆ ODTWARZANIA
0,75X
1,00X
1,25X
1,50X
00:00
50:00