Twój dostęp nie jest aktywny. Skorzystaj z oferty i zapewnij sobie dostęp do wszystkich treści.


Czytaj i słuchaj bez ograniczeń. Zaloguj się lub skorzystaj z naszej oferty

Reportaż

Pytania o odbudowę Ukrainy

Charkowska Szkoła Architektury. Zdjęcie MARGO DIDICHENKO
Czy z odbudowy Ukrainy może się wyłonić coś znaczącego dla architektury na całym świecie? Tak, ale to niekoniecznie musi być dobra wiadomość. Filip Springer w nowym cyklu Architektura 2.0 stawia pytania o przyszłość architektury.
POSŁUCHAJ

Strzałka. Trochę jak kursor na ekranie, tyle że ze sklejki, wyróżnia się na tle drzew. To dach – on przyciąga wzrok jako pierwszy. Bo od cienia rzucanego przez dach wszystko się przecież zaczyna. Są też rośliny, dużo roślin, jest ekran, tuba ukryta w dachu (ledwie wklęśnięcie), lekka, drewniana konstrukcja. Taka fanaberia.

Dopiero gdy przyjrzymy się bliżej, widzimy solidny, kamienny postument – coś jakby platformę, na której to wszystko stoi. A gdy spojrzymy z góry, zobaczymy, że ostrze tej strzałki-pawilonu wskazuje prosto na Pałac Studentów, jeden z najstarszych i najważniejszych budynków w Dnieprze. Pałac stoi na południowym skraju parku Szewczenki, nieopodal płynie szeroka na ponad kilometr rzeka. Pawilon-strzałka rozgościł się w północno-wschodnim kącie tego parku, w miejscu starego amfiteatru, wybudowanego tu jeszcze w czasach sowieckich. Taka jest Scena.

Jaka przyszłość ukraińskiej architektury?

A właściwie była, bo po dwóch latach działania została rozebrana. Zgodnie z planem. To miał być tylko eksperyment, pop-up , powiedzenie: „sprawdzam”. Powstała w 2017 roku za sprawą grupy zapaleńców z Ukrainy, Polski, Danii i Włoch.

Pomysł rzucił Kuba Snopek, polski urbanista i badacz miast. Wcześniej przez kilka lat pracował w dużych biurach projektowych – między innymi w słynnym BIG Bjarkego Ingelsa i u jeszcze słynniejszego architektonicznego skandalisty Rema Koolhaasa. Stamtąd trafił do Strelki – współprowadzonej przez Koolhaasa prestiżowej szkoły projektowania w Moskwie, gdzie był zaangażowany w tworzenie programu nauczania. Po rosyjskiej aneksji Krymu wyjechał z Rosji i zajął się badaniem powojennych polskich kościołów.

Dostęp online
Czytaj i słuchaj bez ograniczeń. Kup

– Dużo jest śmiechu wokół tego tematu, te wszystkie „kościoły, które wyglądają jak kury” i inne memy. A tak naprawdę to polskie kościoły doprowadziły mnie do Sceny w Dnieprze – wyjaśnia dzisiaj Snopek.

W 2016 roku Fundacja Bęc Zmiana wydała książkę Architektura VII dnia autorstwa Izabeli Cichońskiej, Karoliny Popery i Kuby Snopka. Dziś to biały kruk, którego próżno szukać nawet w serwisach aukcyjnych. Udało im się zebrać informacje o wszystkich kościołach wybudowanych u nas po 1945 roku oraz nanieść je na mapy i diagramy. Samego Snopka w tym wszystkim najbardziej zainteresował sposób, w jaki kościoły były wznoszone, zwłaszcza w latach 80.

– Po Sierpniu ʼ80 komunistyczne władze formalnie umożliwiły budowanie świątyń, ale robiły wszystko, aby to utrudnić – mówi Snopek. – Parafie nie miały więc dostępu do architektów, materiałów, robotników. Miały jednak parafian, czyli silne wspólnoty.

Przeczytaj też: Solidarność ’80. Pozytywny mit

A więc był plac i byli ludzie. Ten miał szwagra architekta, tamten umiał murować i miał pomocnych kolegów, jeszcze inny znał się na stolarce. Ktoś miał wejścia w piaskarni, komuś zostały pustaki po budowie domu albo wiedział, gdzie je można „załatwić”.

– Lokalne wspólnoty, ich możliwości, energia, determinacja, pomysłowość i dostęp do zasobów definiowały tę architekturę. Budynki powstawały kolektywnie, architekci, którzy je projektowali, musieli się na tę kolektywność otworzyć, tak jak musieli się zgodzić na różnego rodzaju ograniczenia materiałowe. I właśnie dlatego te kościoły są tak różnorodne – czasem nieporadne, a …

Aby przeczytać ten artykuł do końca, zaloguj się lub skorzystaj z oferty.

Czytaj i słuchaj treści, które poszerzają horyzonty, inspirują do rozmów i refleksji. Kup dostęp online, a otrzymasz:

  • dostęp do całego cyfrowego archiwum i treści z najnowszego numeru
  • wydania audio czytane przez lektorów i lektorki
  • możliwość korzystania z wygodnej aplikacji mobilnej
  • dodatkowe treści publikowane tylko online

Tylko 8,99 zł miesięcznie. Rezygnujesz, kiedy chcesz.

Studium ukazało się w lutowym numerze „Pisma” pod tytułem Pytania otwarte.



Mecenasem cyklu Architektura 2.0 jest mLeasing.

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OSOBA OTRZYMA DOSTĘP DO MATERIAŁU PISMA.

Newsletter

Pismo na bieżąco

Nie przegap najnowszego numeru Pisma i dodatkowych treści, jakie co miesiąc publikujemy online. Zapisz się na newsletter. Poinformujemy Cię o najnowszym numerze, podcastach i dodatkowych treściach w serwisie.

* pola obowiązkowe

SUBMIT

SPRAWDŹ SWOJĄ SKRZYNKĘ E-MAIL I POTWIERDŹ ZAPIS NA NEWSLETTER.

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OTRZYMASZ NAJNOWSZE WYDANIE NASZEGO NEWSLETTERA.

Twoja rezygnacja z newslettera została zapisana.

WYŁĄCZNIE DLA OSÓB Z AKTYWNYM DOSTĘPEM ONLINE.

Zaloguj

ABY SIĘ ZAPISAĆ MUSISZ MIEĆ WYKUPIONY DOSTĘP ONLINE.

Sprawdź ofertę

DZIĘKUJEMY! WKRÓTCE OSOBA OTRZYMA DOSTĘP DO MATERIAŁU PISMA.

-

-

-

  • -
ZAPISZ
USTAW PRĘDKOŚĆ ODTWARZANIA
0,75X
1,00X
1,25X
1,50X
00:00
50:00