Esej

Wyleczmy się z kapitalizmu

Najpierw z neoliberalnego deszczu wpadliśmy pod prawicową rynnę, potem zalała nas fala pandemii. 
Wiele wskazuje na to, że globalna choroba na kapitalizm dotarła do punktu, z którego nie ma powrotu.
rysunki Piotr Kowalczyk

Kryzys pandemiczny odsyła z jednej strony do neoliberalnego zarządzania masą upadłościową kapitalizmu, a z drugiej do pojęcia antropocenu. Destrukcja systemów zabezpieczenia społecznego i służby zdrowia nakłada się i wzmacnia konsekwencje zanieczyszczeń, wylesiania i wyniszczania środowiska życia zwierząt. Od kilku dekad nasza odporność na skutki kryzysu zdrowotnego, wywołanego międzygatunkową transmisją wirusów, spadała odwrotnie proporcjonalnie do tego, jak zwiększało się ryzyko takiego kryzysu. Liczne badania wskazują, że ekspansja przemysłowego sektora zbożowo-hodowlanego, odpowiedzialnego za niemal osiemnaście procent emisji gazów cieplarnianych oraz wylesianie na skalę, jakiej nie było w dotychczasowej historii, tworzą coraz bardziej wirusogenne środowisko. Wszystkie epidemie ostatnich dekad rodziły się w takich miejscach, jak wielkie farmy zwierzęce w Chinach i Stanach Zjednoczonych albo obszary masowego wyrębu lasów w Afryce. W jednych i drugich działalność ekonomiczna skróciła międzygatunkowy dystans i zlikwidowała naturalne bufory chroniące ludzi przed roznoszeniem wirusów.

 


Największym z wirusów– ojcem wszystkich innych – okazuje się kapitalizm. Jego destrukcyjne zakorzenienie w sieciach życia planety przybiera postać nieustannego poszukiwania nowych pastwisk, których zasoby można by przekształcić w towar i zysk. Geograf Jason W. Moore i ekonomista Raj Patel wskazują, że kapitalizm, aby istnieć, co w jego przypadku oznacza ruch nieograniczonej akumulacji, potrzebuje siedmiu tanich rzeczy. Są to: praca niewolna, opieka, pieniądz, żywność, natura, energia i samo życie. Wywłaszczenie i proletaryzacja chłopów, pańszczyzna, niewolnictwo, udomowienie pracy kobiet, kolonializm, globalny handel i arbitraż pracy, imperialne monopole i nieokiełznany konsumpcjonizm finansowany długiem to kolejno pojawiające się w historii reżimy pozyskiwania tanich rzeczy. Wszystkie odnajdujemy we współczesnym wcieleniu systemu. Brytyjski geograf David Harvey analizuje sposoby grabieży planety i wyzysku istot żywych, nazywając je zbiorczym określeniem „akumulacji przez wywłaszczenie”. Ukutemu przez Marksa pojęciu nadaje jednak szerszy sens. Podczas gdy w Kapitaleniemiecki ekonomista widział w tym zjawisku jedynie przejściowy etap wczesnego stadium formowania się kapitalizmu między XVI a XVIII wiekiem, Harvey uważa, że tworzy ono całą jego historię, a obecnie odgrywa w niej coraz ważniejszą …

Chcesz przeczytać do końca? Wykup dostęp online

Liczba artykułów dostępnych w całości bez logowania się w naszym serwisie: 0 z 0

Wykup dostęp online

FreshMail.pl